Uprzednie porozumienie cenowe (APA) to narzędzie umożliwiające zawarcie umowy pomiędzy podatnikiem a organem podatkowym w zakresie ustalenia zasad stosowania cen transferowych. Porozumienie to przybiera formę decyzji administracyjnej, wydawanej na wniosek krajowego podmiotu powiązanego przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.
Głównym celem APA jest ograniczenie ryzyka podatkowego związanego z transakcjami zawieranymi między podmiotami powiązanymi.
Porozumienie APA obejmuje:
- szczegółowy opis transakcji kontrolowanej, identyfikację stron oraz ich profil funkcjonalny,
- metodę ustalania oraz sposób kalkulacji ceny transferowej,
- przyjęte założenia uzasadniające wybór danej metody,
- zakres informacji, które podatnik ma obowiązek wskazać w sprawozdaniu o realizacji uprzedniego porozumienia cenowego.
W ustawie o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych[1] (dalej: ustawa) wyróżniono trzy rodzaje APA. Zgodnie z art. 86 ustawy, porozumienia jednostronne wydawane są dla transakcji realizowanych przez krajowe podmioty powiązane oraz przez podmiot krajowy z powiązanym podmiotem zagranicznym, z zastrzeżeniem braku zawarcia porozumienia z odpowiednim organem zagranicznym.
W myśl art. 87 ustawy w sytuacji, gdy transakcja odbywa się pomiędzy krajowym i zagranicznym podmiotem powiązanym, Szef Krajowej Administracji Skarbowej podejmuje współpracę z odpowiednim organem podatkowym państwa zagranicznego (w przypadku porozumienia dwustronnego) lub kilkoma organami zagranicznymi (w przypadku porozumienia wielostronnego).
W 2024 roku padł rekord zawartych APA wynoszący 116 porozumień, w tym 113 jednostronnych, 2 dwustronne oraz 1 wielostronne, które było trzecim takim porozumieniem wydanym od 2006 roku, czyli od początku funkcjonowania APA w Polsce. W tym okresie wydano łącznie 524 porozumienia, z czego zdecydowaną większość stanowiły porozumienia jednostronne, których udział we wszystkich wydanych APA wynosił 91,2%. Obecnie 197 postpowań znajduje się w toku rozpatrywania.
Jednym z najistotniejszych elementów uprzednich porozumień cenowych jest dobór właściwej metody służącej weryfikacji cen transferowych. Do najczęściej wykorzystywanych należą głównie:
- metoda marży transakcyjnej netto,
- metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej,
- metoda koszt plus,
- metoda podziału zysku.
Poniższy wykres przedstawia procentowy udział zastosowanych metod w wydanych APA w okresie od 2018 do 2024 roku.
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Krajowej Administracji Skarbowej, Uprzednie Porozumienia Cenowe w Polsce II – raport statystyczny KAS 2006-2024 dostęp z dnia 09.04.2025 r.
Dominującą metodą wykorzystywaną do ustalania cen transferowych w uprzednich porozumieniach cenowych była metoda marży transakcyjnej netto. Została ona zastosowana w 76,3% wydanych APA. Niewielki odsetek stanowiły metoda porównywanej ceny niekontrolowanej (PCN) – 13,9%, metoda koszt plus – 3,8% oraz metoda podziału zysku – 3,4%.
Na poniższym wykresie zaprezentowano strukturę transakcji objętych uprzednimi porozumieniami cenowymi w latach 2018-2024.
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych Krajowej Administracji Skarbowej, Uprzednie Porozumienia Cenowe w Polsce II – raport statystyczny KAS 2006-2024 dostęp z dnia 09.04.2025 r.
Wśród wydanych APA w okresie od 2018 do 2024 roku, 65,8% porozumień obejmowało zakup usług przez podmiot krajowy. Z kolei świadczenia usług przez podmiot krajowy dotyczyło 7,2%. Najmniej porozumień wydano dla transakcji usług finansowych oraz rozliczeń z udziałem zakładu, które stanowiły po 0,6% wszystkich wydanych porozumień w tym okresie.
Zawieranie uprzednich porozumień cenowych niesie za sobą liczne korzyści dla podatników. Do najistotniejszych zalicza się przede wszystkim ograniczenie lub całkowite wyeliminowanie ryzyka podwójnego opodatkowania w przypadku transakcji transgranicznych oraz potwierdzenie prawidłowości rozliczeń przez organy podatkowe.
Porozumienia obowiązują przez 5 lat, z możliwością ich przedłużenia w uproszczonej procedurze, pod warunkiem braku znaczących zmian kluczowych elementów. Wysokość opłaty za wydanie APA zależy od rodzaju porozumienia i wynosi:
- od 5 000 zł do 50 000 zł – w przypadku porozumień jednostronnych dotyczących transakcji między krajowymi podmiotami powiązanymi,
- od 20 000 zł do 100 000 zł – w przypadku porozumień jednostronnych obejmujących transakcje z podmiotem zagranicznym,
- od 50 000 zł do 200 000 zł – w przypadku porozumień dwustronnych i wielostronnych.
Pomimo stosunkowo wysokich kosztów związanych z uzyskaniem APA, coraz większa liczba podatników decyduje się na to rozwiązanie. Wynika to z wielu praktycznych korzyści, takich jak ograniczenie obowiązku sporządzania dokumentacji, poprawa relacji z organami podatkowymi oraz zabezpieczenie transakcji wewnątrzgrupowych przed ryzykiem zakwestionowania ich warunków przez urzędy skarbowe.
Opracowano na podstawie:
https://www.podatki.gov.pl/ceny-transferowe/procedury-map-i-apa-statystyki/uprzednie-porozumienia-cenowe-apa/, dostęp z dnia 09.04.2025 r.
Ustawa z dnia 16 października 2019 r. o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 948).
Uprzednie porozumienia cenowe w Polsce – raport statystycznych Krajowej Administracji Skarbowej 2006 – 2024.
https://www.podatki.gov.pl/media/10036/statystyki-apa-na-30-czerwca-2024-roku.pdf, dostęp z dnia 09.04.2025 r.
https://www.fakturaxl.pl/ceny-transferowe-uprzednie-porozumienie-cenowe-apa, dostęp z dnia 09.04.2025 r.
Autor: Małgorzata Popowska – Junior Tax Consultant
[1] Ustawa z dnia 16 października 2019 r. o rozstrzyganiu sporów dotyczących podwójnego opodatkowania oraz zawieraniu uprzednich porozumień cenowych (Dz. U. z 2023 r. poz. 948).
