Przepisy celne i regulacje dotyczące cen transferowych, choć funkcjonują w odrębnych obszarach prawa, mają pewne punkty styczne, istotne w transakcjach transgranicznych.

Ceny transferowe dotyczą ustalania ceny transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi, z kolei przepisy celne dotyczą ustalenia wartości celnej towarów importowanych.

Wartość transakcyjna a wartość celna

Stosownie do treści art. 30b ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług podstawą opodatkowania z tytułu importu towarów jest wartość celna powiększona o należne cło. Jeżeli przedmiotem importu są towary opodatkowane podatkiem akcyzowym, podstawą opodatkowania jest wartość celna powiększona o należne cło i podatek akcyzowy.

W praktyce cło może być wymierzone od ilości lub od wartości towaru mając na uwadze szacunkowe normy lub wartości rynkowe. Obok ustalenia podstawy wymiaru cła problematycznym zagadnieniem jest również kwestia ustalenia stawek celnych.

Należy zauważyć, iż na obszarze Unii Europejskiej obowiązuje przywozowa taryfa celna wspólna dla wszystkich państw członkowskich, stanowiąca najczęściej wyrażone procentowo stawki w stosunku do wartości celnej towarów.

Stosownie do treści art. 70 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny, zasadniczą podstawą wartości celnej towarów jest wartość transakcyjna, tj. cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Unii, w razie potrzeby skorygowana.

Równocześnie, w celu zastosowania wartości transakcyjnej niezbędnym jest spełnienie kilku warunków. Jeden z warunków wskazuje, iż przyjęcie wartości transakcyjnej jako wartości celnej jest niedopuszczalne w sytuacji istnienia powiązania między sprzedającym a kupującym.

W świetle powyższego przyjęta cena transakcyjna może zostać zakwestionowana z uwagi na powiązanie podmiotów, a w konsekwencji niezbędnym jest ustalenie ceny, która będzie odpowiadać warunkom, na jakich doszłoby do zawarcia transakcji między podmiotami niepowiązanymi. W konsekwencji, w przypadku wystąpienia powiązania niezbędnym jest posłużenie się jedną z zastępczych metod ustalania wartości celnej.

Organy celne i podatkowe mogą mieć zatem odmienne podejście do ustalania wartości transakcyjnej, ponieważ cena akceptowalna dla celów celnych nie zawsze będzie zgodna z zasadą ceny rynkowej stosowaną w regulacjach z zakresu cen transferowych.

WCO (ang. World Customs Organization) w 2018 r. opublikował przewodnik “Guide to Customs Valuation and Transfer Pricing”  w którym wskazano, iż informacje zawarte w dokumentacji cen transferowych mogą być użyteczne pod kątem obliczenia opłaty celnej. Równocześnie problemem jest brak unifikacji dokumentów OECD oraz WCO w celu opracowania zharmonizowanych zasad podejścia do wyceny celnej i podatkowej.

W tym miejscu warto zwrócić uwagę na nieco odmienną optykę organów celnych oraz podatkowych, albowiem organy celne mają o wiele mniejszą możliwość wpływu na kształtowaną cenę, niż ma to miejsce w przypadku organów podatkowych.

Na uwagę również zasługuje kwestia przeprowadzenia korekty cen transferowych stosownie do treści ustawy o podatku dochodowym – jeżeli w wyniku przeprowadzonej korekty cen transferowych cena importowanych dóbr ulega zmianie, to wówczas importer może być zobowiązany do zgłoszenia korekt wartości celnej i dopłaty cła. Z drugiej strony, nadpłaty wynikające z korekt „in minus” mogą prowadzić do prób odzyskania nadpłaconego cła.

Ingerencja w stawki celne może mieć wpływ na rentowność osiąganą przez podmioty powiązane. Istotnym obszarem jest również polityka cen transferowych.

Polityka cen transferowych

Polityka cen transferowych stanowi dokument definiujący zasady, jakimi kierują się pomioty należące do grup kapitałowych w realizowanych transakcjach. Dokument powinien określać jednolite zasady rozliczeń pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Istotnym jest, aby podczas opracowywania lub aktualizowania polityki cen transferowych, ustalić spójną politykę dotyczących cen transferowych i wartości celnej.

W praktyce nie można wykluczyć przypadku, gdy podmioty funkcjonując w różnych jurysdykcjach podatkowych i celnych mogą podjąć próbę takiego ukształtowania cen transakcyjnych, aby globalne obciążenie daninowe grupy podmiotów powiązanych było możliwie najniższe.

Pomocnym rozwiązaniem pozwalającym na uniknięcie sporów między organami podatkowymi a celnymi, może być zawarcie uprzedniego porozumienia cenowego lub stosowanie procedury MAP.

Rynkowa wartość transakcji

Należy zauważyć, iż wartość transakcji wewnątrzgrupowej, ustalona zgodnie z zasadami cen transferowych, często stanowi punkt odniesienia przy wycenie celnej. Jeśli ceny transferowe odbiegają od cen rynkowych, może to wpłynąć na podstawę opodatkowania cłem, co z kolei może wzbudzić zainteresowanie zarówno organów celnych, jak i podatkowych.

Podsumowując, choć przepisy celne i regulacje z zakresu cen transferowych mają różne cele, to ich wzajemne powiązania wynikają z potrzeby ustalania rynkowej wartości transakcji w transakcjach realizowanych między różnymi jurysdykcjami podatkowymi.

Autor: Beata Rawa-Miszczuk – Partner, Transfer Pricing Manager