Czy relacje z administracją skarbową mogą zostać zbudowane na zaufaniu i współpracy? W Polsce powstała inicjatywa właśnie o takim charakterze – Program Współdziałania Krajowej Administracji Skarbowej. Został on skierowany do przedsiębiorstw osiągających przychody przekraczające 50 mln euro i umożliwia wdrożenie nowego modelu stałej współpracy z administracją skarbową. Poniżej przybliżono podstawowe założenia Programu oraz wskazane jego potencjalne korzyści i wyzwania dla podmiotów gospodarczych.

Na czym polega Program Współdziałania?

Program Współdziałania stanowi nowatorską formę relacji między dużymi podatnikami a administracją skarbową, zbudowaną na partnerstwie, przejrzystości i wzajemnym zrozumieniu. Został on wprowadzony do polskiego systemu prawnego 1 lipca 2020 roku, a jego celem jest zapewnienie przestrzegania prawa podatkowego przez podatnika, przy aktywnym wsparciu Szefa KAS.

W ramach Programu administracja skarbowa zapewnia indywidualną obsługę, dostosowaną do profilu działalności danego podmiotu. Przedsiębiorstwo samodzielnie monitoruje poprawność swoich rozliczeń, natomiast KAS nadzoruje funkcjonowanie systemu kontroli wewnętrznej. Model ten został zaimplementowany również w innych krajach, takich jak Holandia, Belgia, Austria, Finlandia, Singapur czy Australia.

Podstawowe założenia i organizacja współpracy

Zawarcie umowy o współdziałanie z KAS jest poprzedzone szczegółową weryfikacją podmiotu oraz spotkaniem stron w zakresie ustalenia możliwośći objęcia podatnika Programem Współdziałania. Po pozytywnym rozpatrzeniu, firma przystępuje do Programu i uzyskuje dostęp do następujących elementów współpracy:

• Zindywidualizowana obsługa: Działania administracji skarbowej są dostosowywane do specyfiki podatnika.
• Samodzielna kontrola rozliczeń: Przedsiębiorstwo prowadzi samodzielnie monitoring zgodności z przepisami, a KAS weryfikuje działanie wdrożonych mechanizmów kontrolnych.
• Transparentna komunikacja: Uczestnicy zobowiązani są do informowania KAS o planowanych działaniach podatkowych o podwyższonym ryzyku.
• Ograniczenie tradycyjnych kontroli: W miejsce klasycznych kontroli stosowane są audyty monitorujące, uzgadniane z podatnikiem.

Korzyści dla firm

Udział w Programie Współdziałania może przynieść liczne korzyści dla podmiotów gospodarczych:

• Priorytetowa obsługa i dedykowany kontakt z KAS
• Ograniczenie liczby i uciążliwości kontroli podatkowych
• Zwiększenie pewności co do prawidłowości rozliczeń podatkowych
• Budowa partnerskiej relacji z administracją
• Możliwość konsultowania planowanych działań podatkowych.

Wyzwania i obowiązki uczestników

Przystąpienie do Programu wiąże się również z pewnymi wymaganiami:

• Wdrożenie zaawansowanych procedur kontroli wewnętrznej (RWNP)
• Obowiązek ujawniania informacji o planowanych transakcjach podatkowych
• Stałe zaangażowanie w proces współpracy i raportowania
• Przygotowanie organizacyjne i czasowe do procesu aplikacyjnego.

Rozwój Programu w Polsce

Do Programu przystąpiło dotychczas 15 przedsiębiorstw, w tym m.in. LPP S.A., Budimex S.A., Totalizator Sportowy Sp. z o.o. czy Philip Morris Polska. 22 kwietnia 2025 r. do programu dołączyła spółka CANPACK S.A., stając się kolejnym uczestnikiem tej formy współpracy.

Program Współdziałania wpisuje się w międzynarodowe trendy dotyczące dobrowolnego wypełniania obowiązków podatkowych i stanowi propozycję dla firm, które oczekują stabilności, przewidywalności oraz efektywnej współpracy z administracją skarbową.

Jak przygotować firmę do przystąpienia do Programu?

Zanim firma zdecyduje się na przystąpienie do Programu Współdziałania, warto przeprowadzić kompleksową analizę gotowości organizacyjnej. Do kluczowych elementów przygotowania należą:

• Ocena i dostosowanie systemu kontroli wewnętrznej: Należy zidentyfikować istniejące mechanizmy nadzoru podatkowego oraz określić obszary wymagające usprawnień w celu spełnienia standardów wymaganych w Programie.
• Przygotowanie dokumentacji i procedur: Konieczne jest opracowanie i wdrożenie formalnych procedur w zakresie zgodności podatkowej, w tym polityk dotyczących zarządzania ryzykiem podatkowym.
• Wyznaczenie zespołu odpowiedzialnego za współpracę z KAS: Istotne jest powołanie interdyscyplinarnego zespołu, który będzie odpowiedzialny za koordynację działań związanych z przystąpieniem do Programu i utrzymaniem jego standardów.
• Przeprowadzenie audytu wstępnego: Warto rozważyć niezależną ocenę obecnego systemu podatkowego przedsiębiorstwa przez zewnętrznych doradców, co pozwoli na obiektywną ocenę poziomu gotowości.
• Edukacja kadry zarządzającej: Kierownictwo powinno posiadać wiedzę na temat zasad Programu, jego celów oraz wynikających z niego obowiązków, by móc podejmować świadome decyzje na poziomie strategicznym.

Dobrze przygotowane przedsiębiorstwo ma większe szanse na pozytywną ocenę w procesie kwalifikacyjnym oraz efektywną współpracę z administracją skarbową po podpisaniu umowy o współdziałanie.

Autor: Maciej Reluga – Junior Tax Consultant

Źródła:

• https://www.podatki.gov.pl/program-wspoldzialania/
• https://www.gov.pl/web/kas
• https://www.prawo.pl/podatki/umowy-w-ramach-programu-wspoldzialania,532624.html
• https://www.oecd.org/tax/forum-on-tax-administration/publications-and-products/co-operative-compliance.htm
• Tax Administration 2023: Comparative Information on OECD and Other Advanced and Emerging Economies