W analizie porównawczej dwa pojęcia mają kluczowe znaczenie: strona badana oraz przedział międzykwartylowy. Choć oba są „technicznymi” elementami analizy porównawczej, ich niewłaściwe zastosowanie może prowadzić do błędnych wniosków i ryzyka zakwestionowania rynkowości transakcji przez organy podatkowe.
Strona badana – co to takiego?
Strona badana (testowana) to podmiot, którego wyniki finansowe są porównywane z wynikami podmiotów niezależnych. Zgodnie z Wytycznymi OECD i polskimi przepisami, powinna być to strona o mniej złożonym profilu funkcjonalnym i ryzyku – czyli taka, którą łatwiej porównać do niezależnych podmiotów.
Wybór strony o wysokim poziomie złożoności (np. producenta z dużym ryzykiem rynkowym) może uniemożliwić znalezienie porównywalnych danych i zniekształcić wynik analizy.
Przedział międzykwartylowy – kiedy go stosować?
Przedział międzykwartylowy to zakres wyników (np. rentowności), który obejmuje od 25% do 75% wartości w próbie porównawczej. Stosuje się go, gdy dane porównawcze są mniej jednorodne lub zawierają wartości skrajne.
Dlaczego nie zawsze stosujemy pełen przedział?
- Przedział pełny może zawierać skrajne wartości, które nie są porównywalne z badaną transakcją.
- Przedział międzykwartylowy eliminuje ekstremalne wyniki, zwiększając wiarygodność analizy.
- W przypadku podmiotu o ograniczonym profilu ryzyka, należy odrzucić dane z wieloletnimi stratami lub ekstremalnymi zyskami.
Stosowanie pełnego przedziału bez analizy porównywalności może prowadzić do uznania transakcji za nierynkową.
Jak uniknąć błędów?
- Zacznij od analizy FAR – to ona decyduje o wyborze strony badanej.
- Zbadaj jakość danych porównawczych – czy są jednorodne, czy zawierają wartości skrajne?
- Zastosuj przedział międzykwartylowy, jeśli dane są zróżnicowane lub zawierają wyniki o niższym stopniu porównywalności.
- Uzasadnij wybór w dokumentacji – zarówno strony badanej, jak i zakresu przedziału.
Poprawne zastosowanie strony badanej i przedziału międzykwartylowego to fundament rzetelnej analizy porównawczej. Ich błędna interpretacja może skutkować zakwestionowaniem rynkowości transakcji.
