W przypadku, gdy cena w transakcji kontrolowanej została ustalona na poziomie wykraczającym poza przedział wynikający z przeprowadzonej analizy porównawczej, możliwe jest zastosowanie mechanizmu kompensaty – § 9 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2018 r. w sprawie cen transferowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych.
Kompensata jest narzędziem służącym do uzasadnienia braku rynkowości transakcji w bezpieczny dla podatnika sposób. Zastosowanie mechanizmu kompensaty może być pomocne w sytuacjach, gdy podmioty powiązane realizują wzajemnie wiele transakcji, np. świadczenie usług różnego rodzaju.
Wyróżnia się dwa rodzaje kompensat:
- KOMPENSATA KORZYŚCI
Jeżeli w transakcji kontrolowanej ustalone zostały warunki mniej korzystne od warunków, jakie ustaliłyby podmioty niepowiązane, a jednocześnie w innej transakcji kontrolowanej między tymi samymi podmiotami powiązanymi ustalone zostaną warunki bardziej korzystne. Mniejsze korzyści uzyskane w związku z jedną transakcją mogą być kompensowane większymi korzyściami uzyskanymi w związku z inną transakcją. Możliwe jest korygowanie mniejszych korzyści – większymi korzyściami w ramach różnych rodzajów transakcji.
- KOMPENSATA DOCHODU
Możliwość kompensaty dotyczy także dochodu (straty) z transakcji kontrolowanych osiągniętych w jednym roku obrotowym dochodami z przyszłych okresów. Kompensata dochodu ma miejsce jeżeli w wyniku transakcji kontrolowanych podmiot powiązany wykaże w jednym roku obrotowym dochód niższy, niż należałoby oczekiwać, gdyby warunki zostały ustalone pomiędzy podmiotami niepowiązanymi, a w trzyletnim okresie obejmującym ten rok obrotowy wykaże w wyniku transakcji kontrolowanych dochód wyższy niż należałoby oczekiwać, gdyby warunki zostały ustalone pomiędzy podmiotami niepowiązanymi. Mechanizm ten może zostać zastosowany przykładowo w sytuacjach, kiedy realizacja transakcji rozkłada się na kilka lat podatkowych i pomimo, że w pierwszym roku jej trwania jej realizacja nie przynosi korzyści ekonomicznych, to są one realizowane w kolejnym roku bądź kolejnych latach.
Skorzystanie z mechanizmu kompensacyjnego należy oznaczyć w formularzu TPR wybierając jedną z trzech opcji (korzyści podlegały kompensacie na podstawie § 9 ust. 1 Rozporządzenia TP, dochód podlegał kompensacie na podstawie § 9 ust. 2 Rozporządzenia TP, brak kompensaty).
Mechanizm kompensaty to narzędzie pozwalające skorygować rozliczenia między podmiotami powiązanymi w taki sposób, aby ich wzajemne rozliczenia odpowiadały zasadzie ceny rynkowej (arm’s length principle). Skorzystanie z tego rozwiązania jest co do zasady mniej skomplikowane niż dokonanie korekty cen transferowych.
