Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lipca 2024 r. o sygn. akt I FSK 1449/20 orzekł, iż do zbycia ZCP nie jest konieczne jego wyodrębnienie.
Stan faktyczny i stanowisko podatnika
Podatnik zwrócił się do DKIS o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie czy nieodpłatne przekazanie jednemu wspólnikowi przed rozwiązaniem spółki cywilnej składników jej majątku tworzących w momencie przekazania ZCP podlega wyłączeniu z opodatkowania VAT?
W ocenie podatnika podlega, gdyż w momencie przekazania na rzecz jednego ze wspólników, składniki tego majątku z całą pewnością stanowić będą wyodrębniony zespół składników materialnych i niematerialnych (w tym zobowiązań) przeznaczonych do realizacji określonych zadań gospodarczych, które cechować będzie zdolność do tego, aby stanowić niezależne i samodzielne przedsiębiorstwo, zdolne do realizacji dotychczasowych zadań gospodarczych.
Stanowisko DKIS
Organ uznał to stanowisko za nieprawidłowe. Stwierdził w szczególności, że podstawowym wymogiem jest to, aby ZCP stanowiła zespół składników materialnych i niematerialnych, a koniecznym warunkiem jest wydzielenie tego zespołu na trzech płaszczyznach: organizacyjnej, finansowej i funkcjonalnej. Zdaniem organu, w niniejszej sprawie majątek spółki nie jest wyodrębniony w strukturze organizacyjnej, jako dział, wydział lub oddział, itp. oraz nie jest również wyodrębniony finansowo. W konsekwencji zbywane składniki nie stanowią przedsiębiorstwa ani ZCP.
Podatnik odwołuje się do WSA
Podatnik wnosząc o uchylenie zaskarżonej zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 6 pkt 1 ustawy o VAT w zw. z art. 55[1] KC oraz w zw. z art. 19 Dyrektywy 2006/112/WE (Dyrektywa 112). Prawidłowa wykładnia pojęcie „przedsiębiorstwo” lub „ZCP” w aspekcie norm ww. przepisu Dyrektywy, winna być prowadzona w sposób funkcjonalny, a nie werbalny, a przez to decydującym w tym zakresie powinna być ocena, czy dany zespół aktywów, który jest przedmiotem zbycia, pozwala na prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej, której służy.
Stanowisko sądów administracyjnych w sprawie
WSA zgodził się z podatnikiem, wskazał w szczególności na art. 6 ust. 1 i art. 2 pkt 27e ustawy VAT stanowiące implementację art. 19 Dyrektywy 112 zgodnie, z którym, w przypadku przekazania odpłatnie lub nieodpłatnie lub jako aportu do spółki w całości lub części majątku, państwa członkowskie mogą uznać, że dostawa towarów nie miała miejsca i że w takim przypadku osoba, której przekazano towary, będzie traktowana jak następca prawny przekazującego. W związku z powyższym, wprowadzone do krajowego ustawodawstwa unormowanie z art.6 pkt 1 ustawy VAT nie może być ograniczane regulacjami krajowymi. A zatem, przy rozpatrywaniu kwestii opodatkowania VAT należy uwzględnić uregulowania zawarte w prawie unijnym. Sąd powołał się na wyrok ETS z 27.11.2003 r., C-497/01, (…), w którym ETS uznał, że pojęcie zbycia części przedsiębiorstwa, włącznie z jego rzeczowymi składnikami oraz – w zależności od konkretnego przypadku – składnikami niematerialnymi, które łącznie stanowią przedsiębiorstwo lub jego część zdolną do prowadzenia niezależnej działalności gospodarczej. Co istotne, ETS dopuszcza możliwość uznania za ZCP, w określonych przypadkach, tylko samych składników rzeczowych. Wskazanie to można odnieść do implementacji Dyrektywy VAT do przepisów krajowych. Wprowadzając definicję ZCP ustawodawca wymaga zbycia łącznie składników materialnych i niematerialnych, co pozostaje w sprzeczności ze wskazaniami ETS.
NSA podzielił argumentację WSA i oddalił skargę kasacyjną organu podatkowego, w szczególności przywołując istotny w tej sprawie wyrok TSUE z dnia 6 stycznia 2023 r., C-729/21, w którym zasadniczą wagę przywiązano do tego, czy zbywane aktywa są wystarczające do prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej, a nie do kwestii formalnych. Oceny takiej należy dokonywać w odniesieniu do każdego konkretnego przypadku, co oznacza, że decydować może konkretny stan faktyczny, jego poszczególne elementy, które mogą zadecydować o uznaniu lub nieuznaniu zespołu składników materialnych za ZCP. Nie jest przy ty istotne, by wszystkie możliwe elementy tej definicji wystąpiły łącznie.
Autor: Małgorzata Rzążewska – Praktykantka
