Organ podatkowy ustalił, że w 2019 r. Spółka zawarła z podmiotami powiązanymi transakcje finansowe tj.:
- wyemitowała obligacje prywatne z nierynkowym oprocentowaniem 2% miesięcznie (w skali roku 24%), które zostały skierowane do konkretnych odbiorców – podmiotów powiązanych.
- ze środków pochodzących z emisji obligacji udzieliła spółkom powiązanym pożyczek ze zmiennym oprocentowaniem wynoszącym w skali roku WIBOR 3M + 2%, tj. 3,72%, czyli wielokrotnie niższym niż koszt pozyskania tego kapitału.
Na ww. transakcjach finansowych Spółka poniosła stratę podatkową. Zdaniem organów podatkowych, rynkowa wysokość oprocentowania odsetek od wyemitowanych obligacji prywatnych, jak i udzielonych przez Skarżącą pożyczek powinna kształtować się na poziomie 8,25% w skali roku, co stanowi cenę rynkową.
Uchybienia i błędy w podstawie prawnej
WSA we Wrocławiu wskazał na wadliwość podstawy prawnej, bowiem Organ powołał się na § 10 ust. 1 i 2 Rozporządzenia MF w sprawie sposobu i trybu określania dochodów osób prawnych w drodze oszacowania, tymczasem rozporządzenie takich przepisów nie zawiera bowiem kończy się na § 6. Sąd zauważa, że organy podatkowe nie wskazały w decyzjach jako podstawy prawnej Rozporządzenia Ministra Finansów z 21 grudnia 2018 r. w sprawie cen transferowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2491). W istocie Organy nie zastosowały przepisów ww. rozporządzenia, pomimo iż dokonując określenia wysokości rynkowej oprocentowania obligacji, powołały się na metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej wynikającą z tych regulacji. W ocenie Sądu, organy podatkowe, nie stosując tych przepisów w sprawie niewątpliwie naruszyły zasadę legalizmu w postępowaniu podatkowym oraz zasadę przekonywania strony w postępowaniu podatkowym.
Analiza porównawcza
Sąd podzielił zastrzeżenia dotyczące dokonanego przez organ I instancji porównania spornej transakcji emisji obligacji prywatnych przez Spółkę. Wątpliwości sądu budzi porównywalność transakcji (w trybie oferty publicznej) z transakcją kontrolowaną – emisją obligacji w trybie oferty niepublicznej przez Spółkę.
W ocenie Spółki, organ w sposób niemiarodajny dokonał analizy wartości transakcji rynkowej, stanowiącej podstawę do ustalenia oprocentowania odsetek od obligacji na poziomie 7,5% w skali roku. Zagadnienie to wymagało przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego rzeczoznawcy. W postępowaniu podatkowym Spółka przedłożyła opinię biegłego zleconą przez Spółkę, która wskazuje że oprocentowanie obligacji powinno być traktowane analogicznie jak w przypadku papierów wartościowych o wysokim ryzyku. Ponadto wierzytelności wynikające z obligacji Strony nie były zabezpieczone. Organ podatkowy pominął również inne kryteria: branżę emitenta, różnice rynków na jakich działa emitent oraz złą sytuację finansową Spółki czy termin wykupu obligacji.
WSA w tym miejscu zwrócił uwagę, na kryteria porównywalności tj. cechy charakterystyczne dóbr, usług lub innych świadczeń, przebieg transakcji, w tym analizę FAR, warunki transakcji, warunki ekonomiczne, strategię gospodarczą w zakresie, w jakim kryteria te mają lub mogą mieć istotny wpływ na warunki ustalone lub narzucone między podmiotami powiązanymi. W ocenie Sądu organy odmawiając przeprowadzenia wnioskowanego dowodu z opinii biegłego naruszyły przepisy prawa procesowego.
Safe harbour
W zakresie ustaleń organów podatkowych dotyczących zaniżenia przychodów z tytułu oprocentowania pożyczek, Sąd zwraca uwagę na niewyjaśnienie przez organy zagadnienia dotyczącego art.11g ust.1 ustawy o CIT – uproszczenia dla podmiotów powiązanych, które zawierają umowę pożyczki (tzw. bezpieczna przystań). Jednym z warunków jest ustalenie oprocentowania na dzień zawarcia umowy pożyczki, zgodnego z obwieszczeniem Ministra Finansów w zakresie stopy bazowej i marży.
Zdaniem Strony organy bezpodstawnie zakwestionowały przyjęte oprocentowania pożyczek udzielonych podmiotom powiązanym, wynoszące WIBOR 3M + 2% marży w skali roku (tj. 3,72% w 2019 r.). W ocenie Spółki spełniła wszystkie przesłanki ustawowe oraz ustaliła wysokość oprocentowania zgodnie z obwieszczeniem.
W kwestii tej organy podatkowe nie zajęły jednoznacznego i wyczerpującego stanowiska. Zdaniem Sądu za niewystarczającą należy uznać w tym zakresie argumentację organu, że uproszczenie nie ma zastosowania w przypadku oprocentowania pożyczek, ponieważ ustalone przez Spółkę oprocentowanie obligacji znacznie przewyższa wartość oprocentowania – wynikającego z obwieszczenia. Argumentacja organu odnosi się wyłącznie do kwestionowanego oprocentowania obligacji, a w zakresie oprocentowania pożyczek jest sprzeczna z literalnym brzmieniem art. 11g ust. 1 ustawy o CIT.
Za przedwczesne WSA uznał rozpatrzenie zarzutów naruszenie przepisów prawa materialnego (dotyczące m. in. zasady ceny rynkowej art. 11c Ustawy CIT), poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie. Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił decyzję Organu. Niniejszy wyrok pozostaje nieprawomocny.
Autor: Marta Kiryczuk – Senior Tax Consultant
Sygnatura: I SA/Wr 91/25 – Wyrok WSA we Wrocławiu
Data wydania wyroku: 2025-06-24 (orzeczenie nieprawomocne)
