Rosnąca intensywność kontroli w zakresie CIT sprawia, że zarówno zamknięcie roku podatkowego, jak i bieżące rozliczenia w trakcie roku wymagają dziś szczególnej uwagi. Obszary, które jeszcze niedawno były traktowane rutynowo, obecnie znajdują się pod wnikliwą lupą organów podatkowych – nie tylko na etapie składania zeznania rocznego, lecz także w ramach czynności sprawdzających i kontroli prowadzonych w ciągu roku. Jakie zagadnienia są dziś najczęściej weryfikowane?
1. Kontrola w zakresie cen transferowych
Celem kontroli w obszarze cen transferowych jest weryfikacja, czy transakcje pomiędzy podmiotami powiązanymi zostały zawarte na warunkach rynkowych, tj. zgodnie z zasadą arm’s length (art. 11c uCIT). Kontrola coraz częściej obejmuje również ocenę rzeczywistego przebiegu transakcji, zasadności ekonomicznej oraz zgodności z profilem funkcjonalnym stron.
Do najczęściej weryfikowanych obszarów w ramach kontroli cen transferowych zalicza się w szczególności:
- transakcje kontrolowane dotyczące pożyczek – safe harbour (art. 11g uCIT) oraz transakcje kontrolowane stanowiące usługi o niskiej wartości dodanej (art. 11f uCIT);
- transakcje z podmiotami z krajów stosujących szkodliwą konkurencję podatkową;
- pożyczki i inne transakcje finansowe wewnątrzgrupowe;
- usługi niematerialne (doradcze, zarządcze, marketingowe, IT, wsparcie administracyjne);
- restrukturyzacje wewnątrzgrupowe.
2. Kontrola w zakresie podatku u źródła
W ramach kontroli w zakresie podatku u źródła organy szczególną uwagę zwracają na kilka kluczowych aspektów:
- Uwzględnienie postanowień umów o unikaniu podwójnego opodatkowania – weryfikacja, czy podatnik prawidłowo stosuje stawki obniżone lub zwolnienia wynikające z umów, których stroną jest Polska, weryfikacja posiadania certyfikatu rezydencji podatkowej kontrahenta, który potwierdza prawo do preferencyjnej stawki.
- Stosowanie mechanizmu „pay and refund”.
- Weryfikacja statusu rzeczywistego właściciela (beneficial owner) obiorcy należności.
- Prawidłowe złożenie deklaracji podatkowych (w szczególności CIT-10Z oraz PIT-8AR).
3. Spełnienie warunków stosowania estońskiego CIT
W ramach kontroli w zakresie ryczałtu od dochodów spółek (tzw. Estoński CIT) organy podatkowe dokonują analizy, czy podatnik spełnia warunki przewidziane dla korzystania z opodatkowania w formie Estońskiego CIT, w tym m.in.:
- poziom zatrudnienia,
- formę prawną spółki oraz
- strukturę własności.
Organy podatkowe weryfikują również, czy spółka nie osiągnęła dochodu z tytułu ukrytych zysków oraz dochodu z tytułu wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, który zgodnie z art. 28m ust. 1 pkt 2 i 3 uCIT podlega opodatkowaniu ryczałtem.
4. Kontrola w zakresie prawidłowego zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów
Kontrola w zakresie prawidłowego zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów polega często na weryfikacji, czy wydatki poniesione przez podatnika spełniają przesłanki art. 15 ust. 1 uCIT, tj. czy są związane z osiąganiem, zachowaniem lub zabezpieczeniem przychodów, z uwzględnieniem wyłączeń przewidzianych w art. 16 ust. 1.
5. Kontrola w zakresie prawidłowego stosowania ulg i preferencji podatkowych
Kontrola w zakresie prawidłowego stosowania ulg i preferencji podatkowych w CIT polega na weryfikacji, czy podatnik spełnia wszystkie warunki ustawowe do korzystania z poszczególnych ulg. Dotyczy to m.in.:
- Ulgi na działalność badawczo-rozwojową;
- Ulgi na innowacyjnych pracowników;
- Ulgi IP Box;
- Ulgi na prototyp;
- Ulgi na robotyzację,
- Ulgi sponsoringowej.
6. Kontrola w zakresie JPK CIT
Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych w formie elektronicznej oraz ich przesyłania do urzędu skarbowego w ramach JPK CIT wynika z art. 9 ust. 1c uCIT. Od 1 stycznia 2025 r. obowiązek ten obejmuje:
- Podatników CIT i spółek niebędących osobami prawnymi, których wartość przychodu uzyskanego w poprzednim odpowiednio roku podatkowym albo roku obrotowym przekroczyła równowartość 50 mln euro, przeliczoną według średniego kursu NBP ogłaszanego w ostatnim dniu roboczym roku kalendarzowego poprzedzającego rok podatkowy.
- Podatkowe grupy kapitałowe (PGK) – niezależnie od wysokości osiąganych przychodów.
W dalszych okresach obowiązek ten jest rozszerzany na:
- Od 1 stycznia 2026 r. – pozostałych podatników CIT zobowiązanych do przesyłania plików JPK VAT.
- Od 1 stycznia 2027 r. – wszystkich pozostałych podatników CIT i spółek niebędących osobami prawnymi.
Inne obszary kontroli
7. Kontrola w zakresie uzyskanej straty podatkowej oraz rozliczenia straty.
8. Kontrola w zakresie obowiązku odprowadzenia podatku minimalnego.
9. Kontrola w zakresie prawidłowości odprowadzenia zaliczek na podatek.
10. Kontrola w zakresie zastosowanej przez podatnika stawki 9% CIT.
Podsumowanie
Powyżej przedstawiono główne obszary kontroli w zakresie CIT. Należy podkreślić, że dbałość o rzetelność rozliczeń oraz zgodność dokumentacji z obowiązującymi przepisami powinna być utrzymywana przez cały rok podatkowy, a nie ograniczać się jedynie do momentu zamknięcia roku. Proces zamknięcia roku pełni funkcję podsumowującą i kontrolną, umożliwiając systematyczną weryfikację wszystkich obszarów ryzyka podatkowego, potwierdzenie spójności danych raportowanych do organów podatkowych oraz wykazanie ekonomicznego sensu istotnych transakcji.
Praca zbiorowa ekspertów ICT.
