Analiza funkcjonalna stanowi fundament dokumentacji cen transferowych, umożliwiając prawidłowe przypisanie funkcji, aktywów i ryzyk (FAR) do poszczególnych podmiotów w grupie kapitałowej. Wynik analizy FAR ma znaczenie dla prawidłowego sporządzenia analizy porównawczej i finalnie ustalenia / weryfikacji, czy transakcje wewnątrzgrupowe są realizowane na warunkach rynkowych, zgodnie z zasadą ceny rynkowej (arm’s length principle).
Co to jest analiza funkcjonalna?
Analiza funkcjonalna to szczegółowe badanie funkcji pełnionych przez poszczególne podmioty w ramach grupy, angażowanych aktywów wykorzystywanych w transakcjach oraz ryzyk z nimi związanych. Jednocześnie analiza FAR ma na celu określenie, która strona transakcji powinna być stroną testową (tested party) oraz jaką metodę cen transferowych należy zastosować.
Proces przeprowadzania analizy funkcjonalnej
- Zbieranie informacji: Należy zgromadzić dane dotyczące struktury organizacyjnej, modeli biznesowych, umów wewnętrznych, procesów operacyjnych oraz warunków rynkowych.
- Identyfikacja podmiotu transakcji: Określenie, który podmiot jest stroną badaną.
- Określenie funkcji, aktywów i ryzyk: Analiza, jakie funkcje są wykonywane, jakie aktywa są wykorzystywane i jakie ryzyka są ponoszone przez poszczególne podmioty.
- Wybór metody cen transferowych: Wynik analizy funkcjonalnej jest potrzebny przy wyborze odpowiedniej metody szacowania cen transferowych.
Wyrok włoskiego Sądu Najwyższego nr 19512/2024 – kluczowe wnioski
W lipcu 2024 r. włoski Sąd Najwyższy wydał istotny wyrok dotyczący cen transferowych, który zmienił podejście do wykluczania podmiotów ponoszących straty z analizy porównawczej. Sprawa dotyczyła włoskiej spółki świadczącej usługi call center dla swojej spółki-matki w Holandii. Cena usług była ustalana na zasadzie koszt plus narzut 5%. Władze podatkowe próbowały podnieść narzut do 7,42% poprzez wykluczenie z benchmarku firm, które w analizowanym okresie zanotowały straty.
Sąd Najwyższy uznał, że automatyczne wykluczanie podmiotów ze stratą jest niedopuszczalne, o ile ich wyniki wynikają z normalnej dynamiki rynkowej, na przykład wejścia na nowy rynek czy zwiększania udziału w rynku.
Najważniejsze ustalenia sądu:
- Wykluczenie podmiotów ze stratą z analizy porównawczej nie może być mechaniczne ani arbitralne.
- Wytyczne OECD dopuszczają eliminację podmiotów ponoszących straty tylko w szczególnych sytuacjach, takich jak start-upy lub przypadki upadłości.
- Konieczne jest zbadanie przyczyn strat – czy wynikają one z typowych warunków rynkowych, czy z wyjątkowych okoliczności.
Znaczenie wyroku
Wyrok włoskiego Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazuje, że analiza cen transferowych powinna odzwierciedlać rzeczywiste warunki rynkowe, a nie być sztucznie zawężana przez administrację podatkową. Dotychczasowe praktyki włoskich organów podatkowych często polegały na arbitralnym eliminowaniu spółek ze stratą z benchmarków, co mogło prowadzić do zawyżania narzutów lub nierzetelnej oceny transakcji. Nowe orzeczenie podkreśla potrzebę elastycznego podejścia i dokładnego badania przyczyn strat w ramach porównywalnych podmiotów.
Zauważyć należy jednocześnie podobne podejście polskich organów podatkowych i sądów administracyjnych w zakresie badania przyczyn strat podmiotów niezależnych, które miałyby być eliminowane z badania porównywalności. Symetryczne podejście polskich organów podatkowych i sądów z treścią prezentowanego wyroku sądu włoskiego może być szczególnie istotne przy transakcjach zawieranych przez polskie podmioty z podmiotami włoskimi. Spójność podejścia mityguje ryzyko podatkowe podmiotu powiązanego zarówno po stronie polskiej jak i włoskiej.
Wnioski
- Dokładne badanie funkcji i ryzyk: Analiza funkcjonalna powinna odzwierciedlać faktyczne działania i ryzyka ponoszone przez spółki.
- Rzetelny dobór podmiotów porównawczych: Wykluczanie firm ze stratą powinno być uzasadnione i dokumentowane, a nie stosowane automatycznie.
- Zgodność z Wytycznymi OECD: Każda decyzja o wyłączeniu podmiotów powinna być oparta na międzynarodowych standardach i rzeczywistych okolicznościach biznesowych.
Prawidłowo przeprowadzona analiza funkcjonalna, na podstawie której jest sporządzony rzetelny benchmark, pozwala na minimalizację ryzyka podatkowego, wspiera decyzje strategiczne i zapewnia zgodność z regulacjami zarówno krajowymi, jak i międzynarodowymi.
Autor: praca zbiorowa ekspertów ICT.
