Ceny transferowe są jednym z najważniejszych obszarów współczesnego prawa podatkowego, szczególnie dla firm prowadzących działalność w ramach międzynarodowych grup kapitałowych. W 2025 roku temat ten jeszcze bardziej zyskał na znaczeniu, głównie za sprawą zmian w regulacjach prawnych, większej przejrzystości wymaganej przez organy podatkowe oraz coraz bardziej złożonych wymogów raportowych, takich jak raportowanie TPR (Transfer Pricing Reporting). W tym kontekście edukacja w zakresie cen transferowych staje się kluczowa dla firm, które chcą prowadzić działalność zgodnie z przepisami, minimalizować ryzyka podatkowe i budować wizerunek odpowiedzialnego partnera biznesowego.
W niniejszym wpisie przyjrzymy się roli edukacji w tym obszarze, przedstawimy kluczowe wyzwania stojące przed przedsiębiorstwami w 2025 roku oraz wskażemy praktyczne sposoby na zwiększenie świadomości pracowników i zarządów w zakresie cen transferowych.
Dlaczego edukacja w zakresie cen transferowych jest kluczowa?
Zmieniające się regulacje
Ostatnie lata przynoszą istotne zmiany w przepisach dotyczących cen transferowych. Wiele krajów, w tym Polska, wdraża nowe wymogi raportowe na podstawie treści Wytycznych OECD, zwłaszcza związane z planem działania BEPS (Base Erosion and Profit Shifting – więcej o tym pisaliśmy <<TU>>). Główne zmiany dotyczą:
- Wprowadzenia bardziej szczegółowej dokumentacji lokalnej i grupowej. Aktualne przepisy wymagają od firm przygotowywania dokumentacji, która – jak w przypadku dokumentacji Master File – poza charakterystyką grupy kapitałowej zawiera m.in. szczegółowe informacje o zawieranych transakcjach finansowych, czy chociażby charakterystykę wykorzystywanych wartości niematerialnych i prawnych.
- Zaostrzenia kontroli podatkowych. Organy podatkowe coraz częściej wykorzystują zaawansowane technologie, takie jak analiza danych i sztuczna inteligencja, aby skuteczniej monitorować transakcje wewnątrzgrupowe. Firmy muszą precyzyjnie przygotowywać dokumentację podatkową i być gotowe do obrony stosowanych rozliczeń cen transferowych, aby zminimalizować ryzyko domiarów podatkowych i kar finansowych.
- Nowych wymogów transparentności. Jednym z celów obowiązków sprawozdawczych jest zwiększenie przejrzystości i zapewnienie, że ceny transferowe są zgodne z zasadą ceny rynkowej (arm’s length principle).
Rosnąca liczba kontroli podatkowych
W ostatnich latach obserwuje się intensyfikację kontroli podatkowych, obejmujących zarówno VAT, jak i transakcje wewnątrzgrupowe, w tym ceny transferowe. Organy podatkowe coraz częściej wykorzystują technologie takie jak analiza danych i sztuczna inteligencja (AI) do wykrywania nieprawidłowości, aby skuteczniej kontrolować transakcje wewnątrzgrupowe. Aby uniknąć dodatkowych obciążeń podatkowych i sankcji finansowych, firmy zmuszone są do precyzyjnego przygotowywania dokumentacji, co wymaga odpowiedniego przygotowania i wiedzy w tym zakresie.
Raporty publikowane przez OECD podkreślają, że administracje podatkowe globalnie wdrażają AI i uczenie maszynowe (ML) w celu zarządzania ryzykiem i zgodnością, co wspiera kontrole cen transferowych oraz wykrywanie niezgodności w transakcjach wewnątrzgrupowych.
Podsumowując, wzrost wykorzystania technologii w kontrolach podatkowych wymaga od przedsiębiorstw odpowiednich przygotowań zarówno w zakresie VAT, jak i dokumentacji cen transferowych. Administracja podatkowa w Polsce i na świecie zmierza w kierunku coraz większej cyfryzacji, zwiększając efektywność działań kontrolnych.
Wymogi dotyczące raportowania (TPR)
W Polsce od kilku lat obowiązek raportowania TPR wymaga od firm szczegółowego dokumentowania transakcji wewnątrzgrupowych. W praktyce oznacza to, że przedsiębiorcy powinni:
- przygotowywać raporty zgodne z międzynarodowymi standardami,
- uwzględniać w raportach dane o charakterze finansowym i niefinansowym,
- regularnie aktualizować swoje polityki cen transferowych.
Te wymogi są zgodne z trendem globalnym i mają na celu zwiększenie przejrzystości, ograniczenie unikania opodatkowania oraz dostosowanie polskiego systemu do standardów międzynarodowych.
Jak zwiększać świadomość w firmach?
Świadomość w zakresie cen transferowych odgrywa kluczową rolę w zarządzaniu ryzykiem podatkowym i zapewnieniu zgodności z przepisami. Wprowadzenie odpowiednich działań edukacyjnych i organizacyjnych pomaga firmom lepiej rozumieć i spełniać wymogi regulacyjne, minimalizując potencjalne zagrożenia. Jakie są najważniejsze sposoby na skuteczne zwiększanie świadomości w tym obszarze?
Szkolenia i warsztaty
Jednym z najskuteczniejszych sposobów podnoszenia świadomości w zakresie cen transferowych
jest organizowanie regularnych szkoleń i warsztatów dla pracowników. Szkolenia te powinny być dostosowane do różnych grup w firmie:
- Działy finansowe i księgowe: Skupie
nie się na technicznych aspektach dokumentacji i raportowania;
- Kadra zarządzająca: Przekazanie informacji o strategicznym znaczeniu cen transferowych i ich wpływie na ryzyko podatkowe;
- Działy prawne i compliance: Omówienie aspektów regulacyjnych i prawnych.
Szkolenia mogą być prowadzone przez zewnętrznych ekspertów, takich jak doradcy podatkowi, lub wewnętrznych specjalistów, którzy posiadają odpowiednią wiedzę w tym obszarze.
Tworzenie wewnętrznych procedur
Firmy powinny opracować i wdrożyć spójne procedury dotyczące cen transferowych. Tego typu dokumenty powinny zawierać:
- zasady ustalania cen transferowych w transakcjach wewnątrzgrupowych,
- sposoby dokumentowania i archiwizowania danych,
- instrukcje dotyczące reagowania na kontrole podatkowe.
Wewnętrzne procedury nie tylko ułatwiają przestrzeganie przepisów, ale również zwiększają świadomość pracowników na temat znaczenia cen transferowych.
Wsparcie technologiczne
Nowoczesne technologie odgrywają kluczową rolę w zarządzaniu cenami transferowymi. Narzędzia takie jak systemy ERP z modułami raportowania TPR czy platformy do zarządzania dokumentacją podatkową pozwalają firmom na:
- automatyzację procesów raportowych,
- szybsze identyfikowanie potencjalnych niezgodności,
- łatwe generowanie raportów zgodnych z obowiązującymi przepisami.
Korzyści z edukacji w zakresie cen transferowych
- Minimalizacja ryzyk podatkowych. Dzięki właściwej edukacji firmy mogą unikać błędów w dokumentacji i skutecznie reagować na kontrole podatkowe, co przekłada się na niższe ryzyko nałożenia kar finansowych.
- Zwiększenie efektywności operacyjnej. Pracownicy, którzy lepiej rozumieją przepisy i procedury, mogą efektywniej wykonywać swoje obowiązki, co wpływa na poprawę funkcjonowania całej organizacji.
- Budowanie wizerunku transparentnej firmy. Przestrzeganie przepisów i transparentne raportowanie wzmacnia reputację firmy jako odpowiedzialnego partnera biznesowego, co może być szczególnie istotne w relacjach z klientami i inwestorami.
Podsumowanie
Edukacja w zakresie cen transferowych powinna być kluczowym elementem strategii każdej firmy w 2025 roku. Zmieniające się przepisy, rosnące wymagania dotyczące raportowania oraz zaawansowane kontrole podatkowe sprawiają, że firmy muszą inwestować w rozwój wiedzy swoich pracowników w zakresie cen transferowych. Szkolenia, tworzenie wewnętrznych procedur oraz wsparcie technologiczne pozwalają nie tylko spełniać wymogi prawne, ale również budować przewagę konkurencyjną. Działając w zgodzie z regulacjami, przedsiębiorstwa mogą zminimalizować ryzyka podatkowe i wzmocnić swoją pozycję na rynku.
Autor: Maciej Reluga – Asystent podatkowy
Źródła (data dostępu: 10.02.2025 r.):
- https://www.podatki.gov.pl/ceny-transferowe/
- https://www.oecd.org/en.html
- https://www.ict.org.pl/ceny-transferowe-2025-pakiet-szkolen/
- https://www.frr.pl/szkolenie/1612/ceny-transferowe
- https://www.parp.gov.pl/component/content/article/86034%3aprojekt-dyrektywy-w-sprawie-cen-transferowych-co-moze-zmienic-sie-w-polskich-przepisach
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/s2444883424000263
- https://taxinsight.pl/en/baza-wiedzy/blog/sztuczna-inteligencja-w-podatkach/#:~:text=ponad%2050%25%20administracji%20podatkowych%20obj%c4%99tych,z%20robotyzacji%20i%20automatyzacji%20proces%c3%b3w
