Na przełomie 2025 i 2026 r. podatnicy coraz częściej sygnalizowali wątpliwości dotyczące kwalifikacji podatkowej instalacji oraz urządzeń technicznych zlokalizowanych wewnątrz budynków na gruncie podatku od nieruchomości. Zgłaszane problemy dotyczyły przede wszystkim rozbieżnych ocen organów podatkowych oraz braku jasnych kryteriów pozwalających odróżnić instalacje stanowiące część budynku od elementów traktowanych jako odrębne budowle. Kwestie te zostały szczegółowo przedstawione w interpelacji poselskiej nr 14440, a następnie stały się przedmiotem odpowiedzi Ministerstwa Finansów i Gospodarki z 21 stycznia 2026 r.
Budynek jako przedmiot opodatkowania wraz z instalacjami
Punktem wyjścia pozostaje ustawowa definicja budynku zawarta w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z nią budynek obejmuje nie tylko elementy konstrukcyjne, lecz również instalacje zapewniające możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Ministerstwo Finansów potwierdziło, że takie rozumienie budynku obowiązywało zarówno przed nowelizacją przepisów, jak i po zmianach obowiązujących od 1 stycznia 2025 r.
W konsekwencji instalacje, które pełnią wobec budynku funkcję pomocniczą i umożliwiają jego normalne użytkowanie, traktowane są jako część budynku. Choć w sensie normatywnym pozostają one elementem przedmiotu opodatkowania, ich wartość nie ma znaczenia dla wysokości zobowiązania podatkowego. Podstawą opodatkowania budynków pozostaje bowiem powierzchnia użytkowa, a nie wartość poszczególnych składników technicznych.
Instalacje wewnątrz budynku a opodatkowanie budowli
Odmiennie oceniana jest sytuacja, w której w obrębie bryły budynku znajduje się budowla w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Ministerstwo Finansów wskazało, że przepisy dopuszczają tzw. przestrzenny zbieg przedmiotów opodatkowania. Oznacza to, że w tej samej przestrzeni mogą współistnieć dwa odrębne przedmioty opodatkowania: budynek oraz budowla wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość jej użytkowania zgodnie z przeznaczeniem.
W takim przypadku instalacje usytuowane wewnątrz budynku nie są oceniane przez pryzmat ich związku z budynkiem, lecz przez funkcję, jaką pełnią względem budowli. Jeżeli zapewniają one użytkowanie budowli wymienionej w załączniku nr 4 do ustawy, ich wartość powiększa podstawę opodatkowania tej budowli. Sam fakt, że instalacja znajduje się wewnątrz obiektu budowlanego, nie przesądza więc o jej neutralności podatkowej.
Instalacje technologiczne i gospodarcze przeznaczenie obiektu
Istotną częścią interpelacji były wątpliwości dotyczące instalacji technologicznych, bez których budynek nie może być faktycznie wykorzystywany zgodnie ze swoim gospodarczym przeznaczeniem. W odpowiedzi Ministerstwo Finansów przyjęło podejście formalne, koncentrujące się na relacji instalacji do przedmiotu opodatkowania, a nie na ekonomicznym sensie prowadzonej działalności.
Z przedstawionego stanowiska wynika, że decydujące znaczenie ma to, czy dana instalacja służy budynkowi jako obiektowi budowlanemu, czy też służy budowli lub innemu wyodrębnionemu technicznie obiektowi. Okoliczność potwierdzająca, że bez określonych instalacji prowadzenie działalności w danym budynku byłoby niemożliwe lub nieracjonalne gospodarczo, nie jest wystarczająca do uznania ich za element budynku w rozumieniu przepisów podatkowych.
Fundamenty pod maszyny i urządzenia techniczne
Ministerstwo Finansów jednoznacznie wypowiedziało się w odniesieniu do fundamentów pod maszyny i urządzenia techniczne. Wskazano, że fundamenty dedykowane pod konkretne urządzenia, których celem jest przenoszenie na grunt obciążeń powstających w trakcie ich pracy, stanowią odrębne budowle, o ile są technicznie wyodrębnione i nie stanowią części innego obiektu budowlanego.
Dla takiej kwalifikacji bez znaczenia pozostaje miejsce posadowienia fundamentów. Mogą one znajdować się zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz budynku. Kluczowe jest ich techniczne i funkcjonalne wyodrębnienie oraz brak podporządkowania konstrukcji budynku.
Ocena praktyki organów podatkowych i brak planowanych objaśnień
W odpowiedzi na zarzuty dotyczące niejednolitej praktyki organów podatkowych Ministerstwo Finansów stwierdziło, że nie posiada informacji o rozbieżnościach w stosowaniu przepisów w tym zakresie. Wskazano również na brak rozbieżnych interpretacji indywidualnych oraz na dużą różnorodność stanów faktycznych, wynikającą z odmiennych rozwiązań technologicznych.
W ocenie Ministerstwa okoliczności te przemawiają przeciwko wydaniu interpretacji ogólnej lub objaśnień podatkowych. Jednocześnie zastrzeżono, że w przypadku zgłoszenia przez podatników rozbieżności w identycznych stanach faktycznych możliwa jest analiza zasadności wydania interpretacji ogólnej na wniosek.
Znaczenie stanowiska Ministerstwa Finansów dla podatników
Aktualne stanowisko Ministerstwa Finansów utrwala podejście oparte na ścisłym rozróżnieniu pomiędzy instalacjami związanymi z budynkiem a instalacjami przypisywanymi do budowli. W praktyce oznacza to konieczność szczegółowej analizy technicznej i funkcjonalnej poszczególnych elementów infrastruktury, zwłaszcza w obiektach przemysłowych, logistycznych i energetycznych.
Odpowiedzialność za prawidłową kwalifikację poszczególnych instalacji i fundamentów spoczywa w dużej mierze na podatnikach, którzy muszą liczyć się z ryzykiem sporu w przypadku odmiennej oceny dokonanej przez organ podatkowy.
Praca zbiorowa ekspertów ICT.
