Rada Polityki Pieniężnej obniżyła stopy procentowe NBP o 25 pb: stopa referencyjna wynosi 3,75%, stopa depozytowa 3,25%, stopa lombardowa 4,25%, redyskontowa weksli 3,80%, dyskontowa weksli 3,85%. Uchwała weszła w życie 5 marca 2026 r.
Kolejna zmiana poziomu stóp procentowych zapoczątkowana wiosną 2025 r. bezpośrednio wpływa na warunki rynkowe właściwe do stosowania w transakcjach finansowych między podmiotami powiązanymi, których wycena powinna spełniać wymogi rynkowe (zgodnie z zasadą arm’s lenght price).
Dla przykładu, na przestrzeni okresu rocznego (marzec 2025 i marzec 2026) wskaźnik WIBOR 3M obniżony został o 2,10% tj. z poziomu 5,86% do 3,76%.
Pożyczki i kredyty wewnątrzgrupowe: baza stóp vs. rynkowe wskaźniki
Obniżenie stopy referencyjnej NBP powoduje zmiany rynkowego poziomu finansowania wewnątrzgrupowego. Oznacza to, że oprocentowanie wewnątrzgrupowe z zastosowaniem stopy referencyjnej WIBOR, WIRON lub POLSTR może wymagać przeglądu – tak, aby odzwierciedlać aktualne rynkowe warunki finansowania.
Przyjęcie wartości stóp referencyjnych sprzed ich obniżenia może się wiązać z zawyżonym ponad wartość rynkową kosztem uzyskania przychodów po stronie pożyczkobiorcy oraz wykazaniem zawyżonego przychodu po stronie pożyczkodawcy.
Cash pooling: odsetki, wynagrodzenie w transakcji
W strukturach cash‑poolingu oprocentowanie sald dodatnich i ujemnych, są zazwyczaj odnoszone także stóp referencyjnych.
W praktyce zmiany stóp referencyjnych mogą wymagać aktualizacji modelu cash‑pool, aby konstrukcja rozliczeń nadal odpowiadała warunkom rynkowym. Także w przypadku cash-pool, zbyt wysokie oprocentowanie może generować ryzyko korekty z tytułu nierynkowości.
Podatek u źródła
Podmioty powiązane w celu skorzystania ze zwolnienia z poboru podatku u źródła lub uprawnienia do pobrania niższej stawki podatku, w przypadku określonych należności są zobligowane do ustalania ceny transakcyjnej zgodnie z warunkami rynkowymi (arm’s length price). Konstrukcja przepisu zakłada opodatkowanie stawką podstawową (20%) transferów pieniężnych ponad ich wartość rynkową.
Zatem podmioty korzystające ze zwolnienia z poboru podatku u źródła lub uprawnienia do pobrania niższej stawki podatku, powinny także zweryfikować rynkowe warunki transakcji pożyczkowych lub kredytowych. Pozostawienie wynagrodzeń z tych transakcji na niezmienionym poziomie może spowodować, iż wartość odsetek ponad ich wartość rynkową nie będzie objętą uprawnieniem do zastosowania zwolnienia lub obniżonej stawki.
Estoński CIT
Reżim estońskiego CIT prolongujący zapłatę podatku do momentu osiągnięcia zysku nie obejmuje sytuacji wypłaty nadwyżki wartości rynkowej odsetek (przykładowo z tytułu pożyczki lub kredytu) określoną zgodnie z art. 11c ponad ustaloną cenę tej transakcji.
Zmiana stóp procentowych może spowodować zatem powstanie obowiązku zapłaty CIT już w momencie rozliczenia transakcji, jeżeli w jej wyniku oprocentowanie transakcji finansowej przestanie odpowiadać warunkom rynkowym. W takim przypadku nadwyżka wartości rynkowej transakcji nad ustaloną ceną może zostać uznana za ukryty zysk i podlegać opodatkowaniu w momencie wykonania świadczenia.
Analizy cen transferowych
Benchmarki sporządzone w warunkach wyższych stóp referencyjnych mogą wymagać aktualizacji po serii obniżek począwszy od wiosny 2025 r. do marca 2026 r.
Wymóg dostosowania wynagrodzenia do warunków rynkowych wynika z przepisu art. 11r uCIT, zgodnie z którym „Analiza porównawcza oraz analiza zgodności podlegają aktualizacji nie rzadziej niż co 3 lata, chyba że zmiana otoczenia ekonomicznego w stopniu znacznie wpływającym na sporządzoną analizę uzasadnia dokonanie aktualizacji w roku zaistnienia tej zmiany”.
Przegląd analiz porównawczych powinien dotyczyć zatem benchmarków, które podmiot stosuje do weryfikacji lub ustalenia rynkowości w 2025 i 2026 r. Weryfikacji powinny podlegać także analizy sporządzone za 2023 i 2024 r., które w przypadku braku zmian ekonomicznych mogłyby znaleźć zastosowanie w okresie 3 letnim.
Podsumowanie
Obniżka stóp procentowych NBP zmienia rynkowe punkty odniesienia dla transakcji finansowych między podmiotami powiązanymi.
Rekomendujemy przegląd transakcji finansowych w grupie i – tam, gdzie to uzasadnione – aktualizację benchmarków, zmianę wynagrodzenia w transakcji kontrolowanej, w tym dostosowanie polityki cen transferowych do nowego otoczenia rynkowego po obniżce stóp procentowych
Zauważyć należy, iż prowadzenie transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi na warunkach nierynkowych jest niezgodne z normą ogólną z art. 11c uCIT i powoduje ryzyko doszacowania dochodu przez organy podatkowe.
