Teza wyroku
Zawarcie umowy konsorcjum nie oznacza samoistnie powstania powiązań w rozumieniu przepisów o cenach transferowych, a tym samym nie skutkuje obowiązkiem sporządzenia dokumentacji cen transferowych.
Przedmiot sprawy
Sprawa dotyczy zagadnienia sporządzenia dokumentacji cen transferowych w sytuacji, gdy spółki są partnerami w konsorcjum, ale nie są podmiotami powiązanymi w świetle art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT.
Zdaniem Spółki (Lidera), sam fakt zawarcia przez nią ze Spółką A umowy o współpracy (Umowy Konsorcjum) nie powoduje powiązania Partnerów. Dyrektor KIS uznał natomiast, że zawarcie pomiędzy Liderem a Spółką A każdej umowy o świadczenie usług lub zrealizowanie innego rodzaju transakcji po zawarciu Umowy Konsorcjum, może prowadzić do powstania obowiązku dokumentacyjnego.
Stanowisko WSA i NSA
W rozstrzygnięciu WSA podkreślił, że obowiązek sporządzania lokalnej dokumentacji cen transferowych może dotyczyć wyłącznie relacji pomiędzy podmiotami powiązanymi. Obowiązek ten nie dotyczy natomiast podmiotów innych niż podmioty powiązane (tj. podmiotów niepowiązanych – art. 11a ust 1 pkt 3 ustawy o CIT).
Sąd zwraca uwagę, że „podmiotem” nie jest umowa konsorcjum, gdyż umowa taka jedynie formalizuje ustalenia konsorcjantów co do zasad współpracy. Wobec tego nie można mówić o powiązaniu w rozumieniu art. 11a ust 1 pkt 5 w zw. z pkt 4 ustawy o CIT pomiędzy Partnerami a Konsorcjum. Oznacza to, że istnienie takiego powiązania można analizować tylko w odniesieniu do wzajemnych relacji pomiędzy Partnerami i tylko w odniesieniu do przesłanki dotyczącej sytuacji, w której jeden podmiot wywiera znaczący wpływ na co najmniej jeden inny podmiot. Dyrektor KIS przyjął natomiast stanowisko, że zawarcie umowy Konsorcjum spowoduje powstanie powiązań wynikających ze stosunków majątkowych pomiędzy uczestnikami Konsorcjum (udział w majątku drugiego podmiotu). Jednak w niniejszej sytuacji ani Lider ani Spółka A wzajemnie nie będą posiadać takich udziałów lub praw do udziału.
W konsekwencji, skoro Lider oraz Spółka A nie są podmiotami powiązanymi (w rozumieniu art. 11a ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT w zw. z ust. 2), to obowiązek dokumentacyjny nie powstaje ani w związku z zawarciem pomiędzy Stronami Umowy Konsorcjum, ani też w związku z zawarciem pomiędzy nimi jakiejkolwiek innej umowy, czy to przed, czy też po zawarciu Umowy Konsorcjum. W szczególności, sam fakt zawarcia umowy o współpracy (Umowy Konsorcjum) nie powoduje powiązania Partnerów, gdyż nie prowadzi do spełnienia żadnej z przesłanek wymienionych w przepisach.
NSA oddalił skargę kasacyjną DKIS i w pełni podzielił stanowisko WSA, wskazując, że:
- obowiązek dokumentacyjny z art. 11k ustawy o CIT powstaje wyłącznie w przypadku istnienia powiązań ustawowych,
- organ podatkowy nie wykazał, aby pomiędzy uczestnikami konsorcjum występowały takie powiązania,
- nie jest dopuszczalne domniemywanie powiązań wyłącznie na podstawie wspólnego działania gospodarczego w ramach konsorcjum
Autor: Marta Kiryczuk – Senior Tax Consultant
Sygnatura: II FSK 1164/24 Wyrok NSA (III SA/Wa 2643/23 Wyrok WSA w Warszawie)
Data wydania wyroku: 28 października 2025 r. (8 maja 2024 r.)
Komentarz ICT
Wyrok ma istotne znaczenie dla podmiotów realizujących wspólne przedsięwzięcia, w szczególności w branżach infrastrukturalnych, budowlanych czy energetycznych, gdzie konsorcja są powszechną formą współpracy.
Z orzeczenia wynika, że:
- konsorcjum samo w sobie nie tworzy powiązań na gruncie cen transferowych,
- obowiązki dokumentacyjne należy analizować wyłącznie przez pryzmat przesłanek ustawowych (np. znaczącego wpływu, powiązań kapitałowych lub osobowych),
- organy podatkowe nie mogą automatycznie traktować transakcji pomiędzy uczestnikami konsorcjum jako transakcji kontrolowanych.
Wyrok ogranicza więc ryzyko nadmiernego rozszerzania obowiązków dokumentacyjnych i potwierdza, że kluczowe znaczenie ma faktyczna relacja pomiędzy podmiotami, a nie forma współpracy.
Umowa konsorcjum nie powoduje automatycznie powstania powiązań w rozumieniu przepisów o cenach transferowych. W konsekwencji:
- nie każda współpraca gospodarcza oznacza istnienie transakcji kontrolowanej,
- brak powiązań wyklucza obowiązek sporządzenia dokumentacji cen transferowych.
