Globalny podatek minimalny, określany najczęściej jako GloBE lub Pillar 2, wprowadza obowiązek zapłaty podatku wyrównawczego (ang. top-up tax) w sytuacji, w której efektywna stawka opodatkowania w danej jurysdykcji podatkowej wynosi mniej niż 15%.

W Polsce obowiązek ten został wprowadzony przepisami ustawy z dnia 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych (Dz. U. poz. 1685 z późn. zm.) Ustawa implementowała dyrektywę Rady UE 2022/2523 wraz z inicjatywą BEPS 2.0. System kalkulacji efektywnego poziomu opodatkowania dużych grup kapitałowych, może wymagać zebrania danych księgowych, podatkowych i konsolidacyjnych z wielu jurysdykcji. W praktyce pierwszy problem wielu polskich spółek może nie polegać na tym, ile podatku trzeba będzie zapłacić, ale jak właściwie rozpocząć proces analizy

Kogo obejmuje globalny podatek minimalny GloBE?

Podstawowe kryterium wejścia w zakres GloBE dotyczy skonsolidowanych przychodów grupy. Co do zasady regulacje obejmują grupę międzynarodową lub krajową, jeżeli w co najmniej 2 z 4 lat obrotowych bezpośrednio poprzedzających dany rok jej skonsolidowane przychody wyniosły co najmniej 750 mln EUR (dla roku innego niż 12 miesięcy próg ustala się proporcjonalnie – 62,5 mln EUR za miesiąc). Kluczowa jest zatem ocena przychodów skonsolidowanych całej grupy, a nie pojedynczej spółki zależnej.

Czy polska spółka może podlegać Pillar 2, mimo że nie osiąga 750 mln EUR przychodów?

Polska spółka, która sama nie osiąga dużej skali działalności, może być jednostką składową grupy objętej Pillar 2. Może to dotyczyć zarówno spółek produkcyjnych, centrów usług wspólnych, dystrybutorów, podmiotów holdingowych, jak i spółek prowadzących funkcje finansowe lub zarządcze. Z punktu widzenia zarządu lokalnej spółki istotne jest, że obowiązki informacyjne i organizacyjne mogą pojawić się również wtedy, gdy centralna kalkulacja podatku wyrównawczego odbywa się na poziomie zagranicznej jednostki dominującej.

Pierwszy krok: ustalenie, czy spółka jest jednostką składową grupy

Pierwszym krokiem powinno być ustalenie, czy dana spółka jest jednostką składową grupy w rozumieniu przepisów GloBE. Nie zawsze będzie to oczywiste. Konieczna jest analiza struktury właścicielskiej, zasad konsolidacji, wyłączeń konsolidacyjnych, statusu jednostek inwestycyjnych, zakładów zagranicznych, podmiotów transparentnych oraz ewentualnych zmian w strukturze grupy w danym roku. Szczególnej uwagi wymagają sytuacje, w których grupa przeprowadzała akwizycje, podziały, połączenia lub reorganizacje.

Drugi krok: weryfikacja progu 750 mln EUR

Drugim krokiem jest weryfikacja progu przychodowego. W tym zakresie nie należy ograniczać się do danych ze sprawozdania jednostkowego. Konieczne jest sięgnięcie do skonsolidowanego sprawozdania finansowego grupy, a w niektórych przypadkach również analiza zasad sporządzania konsolidacji. Warto sprawdzić, czy grupa posiada dane porównawcze za właściwe lata, czy stosuje MSSF, lokalne standardy rachunkowości, US GAAP albo inny dopuszczalny standard, oraz czy w grupie występują jednostki wyłączone.

Trzeci krok: określenie roli polskiej spółki w systemie Pillar 2

Trzecim elementem jest ustalenie, jaka może być rola polskiej spółki. Inne konsekwencje dotyczą polskiej jednostki dominującej najwyższego szczebla, inne polskiej spółki zależnej w grupie zagranicznej, a jeszcze inne podmiotu, który może być zobowiązany do złożenia zawiadomienia lub przekazania danych do kalkulacji grupowej.

W grupach międzynarodowych częstym błędem jest założenie, że „centrala się tym zajmie”. Z perspektywy zarządu polskiej spółki takie podejście może być niewystarczające.

Lokalna spółka może być zobowiązana do:

• dostarczenia danych finansowych i podatkowych,
• potwierdzenia ich kompletności i jakości,
• uzgodnienia danych z pakietem konsolidacyjnym,
• wyjaśnienia lokalnych różnic podatkowych,
• wskazania osób odpowiedzialnych za współpracę z centralą,
• wykazania dochowania należytej staranności.

Jakie dane mogą być potrzebne do kalkulacji GloBE?

Kalkulacja efektywnej stawki podatkowej na potrzeby Pillar 2 nie opiera się wyłącznie na danych pochodzących z deklaracji CIT.

Może wymagać zgromadzenia i uzgodnienia między innymi:

• danych ze sprawozdania finansowego,
• danych z pakietów konsolidacyjnych,
• informacji o podatku bieżącym i odroczonym,
• danych dotyczących trwałych i przejściowych różnic podatkowych,
• informacji o korektach konsolidacyjnych,
• danych dotyczących transakcji wewnątrzgrupowych,
• informacji o reorganizacjach i zmianach struktury grupy,
• danych dotyczących poszczególnych jurysdykcji.

Dlatego przygotowanie do Pillar 2 powinno angażować nie tylko dział podatkowy, lecz również księgowość, controlling, osoby odpowiedzialne za konsolidację oraz zarząd.

Dlaczego warto udokumentować analizę obowiązków GloBE?

Weryfikacja zakresu GloBE powinna być udokumentowana. Nawet jeżeli końcowy wniosek jest taki, że dana grupa nie podlega regulacjom, warto posiadać krótką notatkę lub memorandum pokazujące sposób dojścia do tego wniosku. Ma to znaczenie dla kontroli wewnętrznej, audytu, zarządu oraz komunikacji z grupą.

Najważniejsze ryzyka związane z globalnym podatkiem minimalnym

Największe ryzyko związane z GloBE nie polega wyłącznie na możliwości powstania dodatkowego zobowiązania podatkowego.

Ryzyko może wynikać również z tego, że grupa:

• zbyt późno zidentyfikuje obowiązki,
• nie zgromadzi odpowiednich danych,
• nie określi odpowiedzialności poszczególnych jednostek,
• nie uzgodni danych lokalnych z danymi grupowymi,
• nie przygotuje się do raportowania,
• nie zweryfikuje jakości danych przekazywanych przez polską spółkę.

Dlatego pierwszy przegląd obowiązków GloBE powinien zostać przeprowadzony odpowiednio wcześnie – najlepiej przed zamknięciem roku oraz przed finalizacją pakietów konsolidacyjnych.

GloBE i Pillar 2 – podsumowanie dla zarządu polskiej spółki

GloBE nie jest tematem wyłącznie dla centrali grupy. Polska spółka powinna wiedzieć, czy jest jednostką składową grupy objętej przepisami, jakie dane musi przygotować i kto odpowiada za komunikację z grupą. Brak obowiązku zapłaty podatku nie zawsze oznacza brak obowiązków organizacyjnych.

Praca zbiorowa ekspertów ICT.