Jednym z najczęstszych pytań dotyczących fundacji rodzinnych jest kwestia obowiązków w zakresie cen transferowych. W praktyce TPR w fundacji rodzinnej oraz dokumentacja cen transferowych fundacji rodzinnej mogą być wymagane, jeżeli fundacja realizuje określone transakcje kontrolowane z podmiotami powiązanymi.
Nie ma jednej odpowiedzi dla każdej fundacji. Wszystko zależy od tego, czy fundacja realizowała transakcje kontrolowane, z kim je realizowała, jaka była ich wartość i czy zastosowanie mają ewentualne zwolnienia z obowiązków dokumentacyjnych.
Czym jest TPR i kogo dotyczy?
TPR to informacja o cenach transferowych składana przez podmioty zobowiązane do raportowania transakcji kontrolowanych. W praktyce TPR pokazuje organom podatkowym m.in., jakie transakcje z podmiotami powiązanymi były realizowane, jaka była ich wartość, jaką metodę weryfikacji ceny zastosowano i jakie wyniki osiągnięto.
Dlatego TPR nie powinien być traktowany wyłącznie jako techniczny formularz. To dokument, który może stać się punktem wyjścia do analizy ryzyka przez organ podatkowy.
W przypadku fundacji rodzinnej istotne jest to, że sama forma prawna podmiotu nie rozstrzyga automatycznie o obowiązku TPR. Kluczowe jest to, czy wystąpiły transakcje kontrolowane oraz czy spełnione zostały warunki powodujące obowiązek dokumentacyjny lub raportowy.
Kiedy fundacja rodzinna powinna sprawdzić obowiązek złożenia TPR?
Fundacja rodzinna powinna przeanalizować obowiązek TPR w szczególności wtedy, gdy w 2025 r. realizowała transakcje z:
- fundatorem,
- beneficjentami,
- spółkami rodzinnymi,
- podmiotami należącymi do grupy rodzinnej,
- członkami organów fundacji,
- innymi podmiotami, na które fundator lub osoby powiązane mają wpływ.
Sama relacja rodzinna lub właścicielska nie przesądza jeszcze o obowiązku TPR. Jest jednak sygnałem, że należy przeprowadzić analizę powiązań i transakcji.
W praktyce fundacja powinna zacząć od prostego pytania: czy w 2025 r. wystąpiły jakiekolwiek przepływy, świadczenia, finansowanie, najem, dzierżawa, usługi lub przeniesienia aktywów pomiędzy fundacją a podmiotami powiązanymi?
Jeżeli tak, kolejnym krokiem jest ustalenie wartości i charakteru tych transakcji.
Jakie transakcje kontrolowane w fundacji rodzinnej wymagają analizy?
W praktyce fundacji rodzinnych szczególną uwagę warto zwrócić na:
- najem nieruchomości,
- dzierżawę składników majątku,
- pożyczki,
- poręczenia,
- usługi zarządzania,
- usługi administracyjne,
- korzystanie z majątku fundacji,
- przenoszenie aktywów,
- sprzedaż udziałów, akcji lub innych praw,
- refakturowanie kosztów.
Dla każdej transakcji trzeba ustalić jej wartość, charakter, strony, warunki oraz ewentualne obowiązki dokumentacyjne.
Dokumentacja cen transferowych a TPR. Jakie są różnice?
W praktyce warto odróżnić dwa obszary: lokalną dokumentację cen transferowych oraz informację TPR.
Lokalna dokumentacja cen transferowych opisuje transakcję, jej strony, przebieg, funkcje, aktywa, ryzyka, metodę weryfikacji ceny i uzasadnienie rynkowości. Jej celem jest wykazanie, że warunki transakcji są zgodne z zasadą ceny rynkowej.
TPR jest natomiast informacją składaną do właściwego organu. Obejmuje dane o transakcjach, ich wartościach, metodach i wynikach. W praktyce TPR powinien być spójny z dokumentacją, księgami, umowami i faktycznym przebiegiem rozliczeń.
Problem pojawia się wtedy, gdy TPR jest przygotowywany bez wcześniejszej analizy. Formularz można wypełnić technicznie, ale dane w nim wykazane powinny wynikać z rzeczywistych transakcji i dokumentów.
Czy fundacja rodzinna musi złożyć TPR do 30 listopada 2026 r.?
Jeżeli rok podatkowy fundacji pokrywa się z rokiem kalendarzowym, termin na złożenie TPR za 2025 r. przypada zasadniczo do końca jedenastego miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. W takim przypadku datą graniczną będzie 30 listopada 2026 r.
Nie oznacza to, że każda fundacja rodzinna musi złożyć TPR. Oznacza natomiast, że każda fundacja, która w 2025 r. realizowała istotne transakcje z podmiotami powiązanymi, powinna sprawdzić, czy ten obowiązek jej dotyczy.
Dlaczego nie warto czekać z analizą cen transferowych do listopada?
Przygotowanie TPR wymaga danych. Trzeba wiedzieć, jakie transakcje wystąpiły, jaka była ich wartość, jak sklasyfikować transakcję, jaką metodę zastosowano i czy wyniki są rynkowe.
Jeżeli fundacja nie ma umów, kalkulacji, wycen albo analizy porównawczej, listopad może okazać się zbyt późnym momentem na uporządkowanie dokumentów.
Szczególnie problematyczne mogą być transakcje, które nie były na bieżąco monitorowane, np. świadczenia bez wynagrodzenia, korzystanie z majątku fundacji, nieformalne rozliczenia usługowe albo pożyczki bez jasno określonych warunków.
TPR nie powinien być ostatnim etapem przed obowiązkiem zaraportowania. Powinien być konsekwencją wcześniejszej analizy transakcji kontrolowanych.
Jak przygotować fundację rodzinną do raportowania TPR?
Przed terminem raportowym warto wykonać pięć kroków:
- przygotować mapę powiązań,
- sporządzić listę transakcji z podmiotami powiązanymi,
- ustalić wartości transakcji za 2025 r.,
- zweryfikować obowiązek dokumentacji TP,
- ocenić, czy powstaje obowiązek złożenia TPR.
Dobrze przygotowany przegląd pozwala uniknąć dwóch skrajnych błędów: złożenia TPR bez realnej analizy albo pominięcia obowiązku, który faktycznie powstał.
Fundacja rodzinna może nie mieć obowiązku TPR. Ale nie powinna tego zakładać bez sprawdzenia.
Jak przygotować fundację rodzinną do raportowania TPR?
W fundacji rodzinnej dokumentacja TP i TPR powinny wynikać z realnego przeglądu transakcji, a nie z samego faktu zbliżającego się terminu.
Najpierw trzeba ustalić powiązania, potem transakcje, następnie wartości, rynkowość i obowiązki dokumentacyjne. Dopiero na tej podstawie można ocenić, czy informacja TPR powinna zostać złożona.
Praca zbiorowa ekspertów ICT.
