Wstęp
Transakcje kontrolowane między podmiotami powiązanymi wymagają przestrzegania określonych przepisów, w tym dotyczących przeliczania walut. Właściwe ustalenie wartości transakcji ma kluczowe znaczenie dla spełnienia obowiązków dokumentacyjnych.
Pojęcie „transakcji kontrolowanej”
Transakcje kontrolowane to działania gospodarcze między podmiotami powiązanymi, których warunki zostały ustalone lub narzucone przez powiązania, zgodnie z art. 11a ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (dalej: UoCIT). Muszą spełniać trzy przesłanki: działalność o charakterze gospodarczym, rzeczywiste zachowanie stron oraz ustalenie lub narzucenie warunków pod wpływem powiązań. Transakcje muszą być uzasadnione ekonomicznie, a działania pozorne nie będą uznawane za kontrolowane. Ustalanie warunków przez podmioty powiązane nie wymaga tego aby strony były bezpośrednimi stronami transakcji.
Ustalanie limitów transakcji kontrolowanych
Dany podmiot podlega dokumentowaniu transakcji, zgodnie z przepisami o cenach transferowych, jeśli prowadzi transakcje z podmiotami powiązanymi, a ich wartość przekroczy określone limity. Obowiązek przygotowania dokumentacji cen transferowych zależy od wartości transakcji i jej rodzaju:
1. Transakcje towarowe i finansowe – limit wynosi 10 000 000 zł.
2. Transakcje usługowe oraz inne transakcje – limit wynosi 2 000 000 zł.
Jeśli transakcja ma miejsce z podmiotem powiązanym, który posiada miejsce zamieszkania, siedzibę lub zarząd w kraju wykazującym szkodliwą konkurencję podatkową (tzw. „raj podatkowy”), limity te są niższe:
1. Transakcje finansowe (np. pożyczki, kredyty) – limit wynosi 2 500 000 zł.
2. Pozostałe transakcje – limit wynosi 500 000 zł.
Wartość transakcji kontrolowanej ustala się na podstawie umów, faktur i innych dokumentów, zależnie od rodzaju transakcji (np. pożyczki, kredyty). Limity te dotyczą łącznej wartości transakcji jednego rodzaju realizowanej między podmiotami powiązanymi w danym roku podatkowym. Przekroczenie progów wymaga sporządzenia dokumentacji cen transferowych, aby potwierdzić zgodność cen z rynkowymi.
Warunki przeliczania walut obcych na PLN
Zgodnie z treścią art. 11l ust. 4 UoCIT, aby prawidłowo ustalić wartość transakcji kontrolowanej w walucie obcej, należy zastosować średni kurs ogłaszany przez Narodowy Bank Polski (NBP), obowiązujący w ostatnim dniu roboczym poprzedzającym dzień realizacji operacji gospodarczej lub zawarcia umowy. Resort Finansów w dokumencie: TPR Informacja o cenach transferowych – pytania i odpowiedzi, wydanie piąte, wrzesień 2024, MF wskazał również, iż wartość transakcji wymiany walut powinna również wynikać z przyjętej przez podmiot prezentacji w księgach rachunkowych.
Kwoty z faktur korygujących należy przeliczyć na złote po kursie średnim NBP użytym przy pierwotnej fakturze. Faktura korygująca nie generuje nowego przychodu, a jedynie skorygowany, co potwierdził Dyrektor KIS w interpretacji z dnia 8 marca 2023 r. (sygn. 0111-KDIB1-2.4010.48.2023.1.DP). W wyroku NSA z dnia 5 sierpnia 2020 r. (II FSK 1153/18) stwierdzono, że faktura korygująca w kontekście cen transferowych nie tworzy nowego przychodu. Błędne ustalenie kursu walutowego może prowadzić do ryzyka nieuwzględnienia transakcji w dokumentacji cen transferowych lub deklaracji TPR-C.
Właściwe ustalenie kursów walutowych w transakcjach pomiędzy podmiotami powiązanymi ma szczególne znaczenie przy weryfikowaniu potencjalnych obowiązków z zakresu cen transferowych. Dla celów ustalenia wysokości przychodów podatkowych kwota wynikająca z wystawionej faktury korygującej powinna zostać przeliczona na złote z zastosowaniem średniego kursu waluty ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski, przyjętego do przeliczenia faktury pierwotnej.
Przykład:
Abc Sp. z o.o. w dniu 28 września 2024 r. zawarła ze spółką powiązaną XYZ GmbH umowę pożyczki na kwotę 2 500 000 EUR. Cała kwota kapitału została wypłacona przez Abc Sp. z o.o. w dniu 27 października 2024 r. Na potrzeby określenia wartości transakcji Abc Sp. z o.o. powinna zastosować kurs z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień zawarcia umowy, tj. z dnia 27 września 2024 r. – 4.2761 PLN. Oznacza to, że w przeliczeniu na złotówki, wartość transakcji wyniosła 10 690 250 PLN, tym samym przekroczyła próg dokumentacyjny w wysokości 10 000 000 PLN dla transakcji finansowej.
Podsumowanie
Błędne przeliczenie waluty może skutkować ryzykiem niewłaściwego uwzględnienia transakcji w dokumentacji cen transferowych. Istotnym jest stosowanie odpowiedniego kursu NBP przy przeliczaniu wartości transakcji.
Autor: Instytut Cen Transferowych
