Umowy pożyczki to powszechnie stosowane instrumenty finansowe, które mogą być wykorzystywane zarówno w celach inwestycyjnych, jak i bieżących operacjach przedsiębiorstw. Jednak ich zawieranie niesie za sobą również określone konsekwencje podatkowe, w tym te wynikające z ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC).
W poniższym wpisie omówimy skutki podatkowe umowy pożyczki w świetle interpretacji indywidualnej wydanej przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 2024 roku (sygn. 0111-KDIB2-2.4014.257.2024.4.MM), która odnosi się do zwolnienia z PCC w przypadku transakcji podlegających regulacjom VAT.
Ogólne zasady dotyczące PCC
Podatek od czynności cywilnoprawnych jest regulowany ustawą z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) tej ustawy, umowa pożyczki jest jedną z czynności cywilnoprawnych podlegających opodatkowaniu PCC, jeśli jej przedmiotem są pieniądze lub rzeczy oznaczone co do gatunku.
Stawka PCC wynosi:
- 0,5% od kwoty pożyczki.
Obowiązek podatkowy w przypadku pożyczki ciąży na pożyczkobiorcy i powstaje w chwili zawarcia umowy. W praktyce oznacza to, że pożyczkobiorca zobowiązany jest do złożenia deklaracji PCC-3 i zapłaty podatku w ciągu 14 dni od zawarcia umowy.
Wyłączenia z opodatkowania PCC
Art. 2 ustawy o PCC wskazuje przypadki, w których czynności cywilnoprawne nie podlegają opodatkowaniu tym podatkiem. Kluczowe znaczenie w kontekście umów pożyczek ma art. 2 pkt 4, zgodnie z którym PCC nie stosuje się do:
- Czynności cywilnoprawnych, które są opodatkowane podatkiem VAT.
- Czynności cywilnoprawnych, które są zwolnione z VAT.
To oznacza, że w przypadku, gdy pożyczkodawca jest podatnikiem VAT i udziela pożyczki w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, czynność ta nie podlega PCC, jeśli korzysta ze zwolnienia z VAT.
Analiza przypadku z interpretacji DKIS
W omawianej interpretacji indywidualnej spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (będąca czynnym podatnikiem VAT) udzielała pożyczki innej spółce. Zgodnie z przepisami ustawy o VAT, udzielenie pożyczki jest uznawane za odpłatne świadczenie usług i podlega opodatkowaniu VAT. Jednocześnie, na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT, usługi w zakresie udzielania pożyczek są zwolnione z VAT.
Spółka pożyczkobiorca, wychodząc z ostrożności, uiściła PCC, a następnie wystąpiła o interpretację pytając, czy obowiązek podatkowy w zakresie PCC faktycznie powstał.
Dyrektor KIS wyjaśnił, że:
- Usługa udzielenia pożyczki, mimo że jest zwolniona z VAT, mieści się w katalogu czynności podlegających VAT.
- Z uwagi na zwolnienie z VAT, czynność ta korzysta z wyłączenia z opodatkowania PCC na podstawie art. 2 pkt 4 lit. b) ustawy o PCC.
W związku z tym, pożyczkobiorca nie był zobowiązany do zapłaty PCC, a zapłacony podatek mógł zostać zwrócony na podstawie złożonego wniosku.
Zwolnienie z VAT jako podstawa wyłączenia PCC
Podstawą wyłączenia z PCC w opisanym przypadku jest zwolnienie z VAT wynikające z art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT. Przepis ten zwalnia z VAT usługi udzielania pożyczek, co ma zastosowanie do podmiotów, które prowadzą działalność w tym zakresie, nawet jeśli usługa ta nie jest głównym przedmiotem ich działalności.
Co ważne:
- Wyłączenie z PCC dotyczy zarówno sytuacji, gdy czynność jest faktycznie opodatkowana VAT, jak i gdy korzysta ze zwolnienia z VAT.
- W przypadku podmiotów niebędących podatnikami VAT (np. osoby fizyczne udzielające pożyczek prywatnie), zwolnienie z PCC na podstawie art. 2 pkt 4 nie ma zastosowania.
Procedura odzyskania PCC
W sytuacji, gdy pożyczkobiorca uiścił PCC, mimo że czynność była wyłączona z opodatkowania, istnieje możliwość odzyskania nadpłaty. Pożyczkobiorca powinien:
- Złożyć korektę deklaracji PCC-3.
- Wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatku na podstawie art. 75 ustawy Ordynacja podatkowa.
W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku przez urząd skarbowy, nadpłata zostanie zwrócona.
Podsumowanie
Przypadek przedstawiony w interpretacji z 2024 roku pokazuje, że zwolnienie z VAT dla pożyczkodawcy, wynikające z przepisów ustawy o VAT, skutkowało wyłączeniem z opodatkowania PCC po stronie pożyczkobiorcy.
Wpis zbiorowy Autorów ICT.
