Zmiana metody ustalania wynagrodzenia po analizie profilu funkcjonalnego nie oznacza automatycznie wystąpienia oczywistej omyłki uzasadniającej korektę CIT wstecz. Takie rozróżnienie przedstawił NSA w wyroku z 15 lipca 2026 r., sygn. II FSK 1296/23, dotyczącym rozliczeń niemieckiej spółki i jej polskiego oddziału.
Przedmiot sporu: korekta wynagrodzenia oddziału
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nadpłaty CIT za 2015 r. Po przeglądzie działalności grupy zweryfikowano profil funkcjonalny oddziału i metodę kalkulacji jego wynagrodzenia. Rozliczenia obejmowały metodę marży transakcyjnej netto z bazą kosztową powiększoną o 3% narzutu.
Spółka uważała, że wcześniejszy wybór niewłaściwej metody był błędem istniejącym od początku, dlatego korektę należało odnieść do pierwotnego okresu. WSA zaakceptował to stanowisko. NSA uchylił jednak jego wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Zmiana oceny merytorycznej a oczywista omyłka
NSA wskazał, że nieprawidłowe rozpoznanie profilu funkcjonalnego, wymagające analizy i wykładni przepisów, nie jest równoznaczne z błędem rachunkowym lub oczywistą omyłką. Samo stwierdzenie, że nieprawidłowość występowała już przy pierwotnym rozliczeniu, nie wystarcza do korekty wstecz.
Sąd zakwestionował również uzasadnienie WSA, który nie wyjaśnił dostatecznie, dlaczego zmianę metody wynagrodzenia uznał za oczywistą omyłkę.
Jakie przepisy określają moment korekty?
Na zasadach ogólnych art. 12 ust. 3j ustawy o CIT nakazuje ujmować korektę przychodów niewynikającą z błędu rachunkowego lub innej oczywistej omyłki w okresie wystawienia faktury korygującej albo innego dokumentu potwierdzającego przyczynę korekty.
Odpowiednikiem po stronie kosztowej jest art. 15 ust. 4i. W tym przypadku znaczenie ma okres otrzymania dokumentu. Przepisy rozróżniają więc datę wystawienia dokumentu dotyczącego przychodów i datę otrzymania dokumentu dotyczącego kosztów.
Odrębnej kwalifikacji wymagają korekty cen transferowych spełniające warunki art. 11e. Na podstawie art. 12 ust. 3l pkt 2 i art. 15 ust. 4k pkt 2 nie stosuje się do nich wskazanych zasad ogólnych. Nie należy zatem wyprowadzać z wyroku wniosku, że każdą korektę rozliczeń w grupie ujmuje się na bieżąco.
Istotny jest także okres objęty korektą. Objaśnienia Ministerstwa Finansów wskazują, że regulacje dotyczące korekt z art. 11e obowiązują w odniesieniu do transakcji realizowanych w roku podatkowym rozpoczynającym się po 31 grudnia 2018 r. Dokument wystawiony później, lecz dotyczący wcześniejszych transakcji, wymaga zastosowania właściwych przepisów historycznych.
Znaczenie dla rozliczeń w grupach kapitałowych
Przy zmianie grupowej polityki cen transferowych należy udokumentować, co konkretnie spowodowało korektę: pomyłka w obliczeniach, ponowna ocena funkcji i ryzyk, zmiana warunków gospodarczych czy poznanie rzeczywistych danych stanowiących podstawę kalkulacji.
Dokumentacja powinna wyjaśniać przyczynę zmiany, okres, którego dotyczy, oraz podstawę podatkowego ujęcia. Samo zatwierdzenie nowej polityki przez grupę lub określenie wcześniejszych rozliczeń jako błędnych nie zastępuje tej analizy.
W przypadku oddziałów zagranicznych przedsiębiorstw trzeba dodatkowo uwzględnić zasady przypisywania zysków do zakładu wynikające z właściwej umowy podatkowej. Ocena wysokości przypisanego wynagrodzenia i ustalenie okresu jego korekty wymagają odrębnego uzasadnienia.
Praca zbiorowa ekspertów ICT