WSA w Kielcach w wydanym w dniu 12 lutego 2026 r. wyroku (s. akt. I SA/Ke 487) potwierdził, że zastosowanie zwolnienia z podatku u źródła przewidzianego w art. 22 ust. 4 uCIT wymaga nie tylko spełnienia formalnych warunków dokumentacyjnych, lecz także rzeczywistej weryfikacji charakteru działalności odbiorcy dywidendy oraz ekonomicznego uzasadnienia struktury właścicielskiej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wypłaty dywidendy przez polską spółkę na rzecz jej cypryjskiego udziałowca. Spółka nie pobrała podatku u źródła, uznając, że spełnione zostały przesłanki zwolnienia dywidendowego, w szczególności w zakresie posiadania odpowiedniego poziomu udziałów, rezydencji podatkowej odbiorcy oraz złożenia stosownych oświadczeń i dokumentów. W toku postępowania organy podatkowe zakwestionowały jednak zasadność zastosowania zwolnienia, wskazując na wystąpienie negatywnej przesłanki wynikającej z art. 22c uCIT (tzw. mała klauzula antyabuzywna), tj. sztucznego sposobu działania ukierunkowanego na uzyskanie korzyści podatkowej.
Stanowisko WSA
Sąd podzielił stanowisko organów podatkowych. W uzasadnieniu wyroku podkreślono, że obowiązki płatnika nie ograniczają się do formalnego zgromadzenia dokumentów wymaganych przepisami uCIT. Płatnik powinien również dokonać rzeczywistej oceny, czy w konkretnych okolicznościach spełnione są wszystkie warunki zastosowania zwolnienia, w tym czy nie występują przesłanki wyłączające jego zastosowanie na podstawie art. 22c uCIT. W szczególności konieczne jest zbadanie, czy odbiorca dywidendy prowadzi rzeczywistą działalność gospodarczą oraz czy pełni realną funkcję ekonomiczną w strukturze grupy.
W analizowanej sprawie organy podatkowe ustaliły, że cypryjska spółka prowadząca finansową działalność holdingową będąca udziałowcem polskiej spółki nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej.
Sąd wskazał, iż Spółka „ (…) nie prowadziła rzeczywistej działalności gospodarczej na […] ustalając, że nie posiadała „fizycznej obecności” na […] innej niż adres pocztowy, tj. […], Nikozja, […]. Osiągała wyłącznie przychody pasywne: z dywidend. Podmiot ten nie osiągał innych przychodów z działalności operacyjnej. Ponoszone przez podmiot koszty to głównie wydatki i koszty finansowe w nieznacznych kwotach. Spółka deklarowała głównie wydatki administracyjne związane z kosztami utrzymania kancelarii doradczej, która zajmuje się niezbędną dokumentacją oraz udostępnieniem adresu rejestracyjnego. Spółka ta nie zatrudniała pracowników, nie ponosiła kosztów za najem pomieszczeń. Organy poddały weryfikacji adres rejestracyjny: Strovolos 77, Strovolos Center, 2018 Strovolos, Nikozja, […]. Fotografie wykonano w otoczeniu i wewnątrz budynku, i na żadnej z nich nie ma jakiejkolwiek oznaki prowadzenia w tym miejscu działalności gospodarczej przez T. H. Limited. Adres zarejestrowania […], 2018, Nicosia, […] to adres kancelarii rachunkowej A. P. K. […] […] Kancelaria ta m.in. prowadzi sprawy licznych spółek (w tym firm z […]) formalnie zarejestrowanych na […], dostarczając także dyrektorów i sekretarzy rezydentów cypryjskich, którzy zasiadają w zarządach spółek zarejestrowanych na […], założonych lub wcześniej zarejestrowanych i przejętych przez rezydentów zagranicznych chcących skorzystać z tzw. „międzynarodowej optymalizacji podatkowej”. T. H. Limited nie posiadała stron internetowych czy danych kontaktowych, które byłyby oznaką prowadzenia działalności na […]. Formalna reprezentacja podmiotu realizacja uprawnień udziałowca, tj. najważniejszego atrybutu właścicielskiego – przekazana została na terytorium […], w bardzo szerokim zakresie pełnomocnikom. Nadto osoba będąca dyrektorem i jednocześnie sekretarzem spółki cypryjskiej pełniła 183 funkcje kierownicze w innych zarejestrowanych tam spółkach. To również świadczy o nierzeczywistości działalności gospodarczej spółki T.”.
Sąd uznał w świetle zbadanych okoliczności, iż funkcjonowanie w ramach sztucznie stworzonej struktury w celu skorzystania ze zwolnienia z podatku u źródła od wypłaconej dywidendy wyklucza możliwość zastosowania tego zwolnienia. Jednocześnie wyjaśnione zostało, że sama okoliczność funkcjonowania spółki jako podmiotu holdingowego nie przesądza o sztuczności struktury, jednak nie oznacza to automatycznie możliwości skorzystania ze zwolnienia dywidendowego. Działalność spółek holdingowych – choć z natury odmienna od działalności operacyjnej – powinna być możliwa do zidentyfikowania i udokumentowania oraz powinna być prowadzona w ramach rzeczywistych struktur organizacyjnych i gospodarczych.
Konkluzja
Wyrok wpisuje się w obserwowaną w ostatnich latach linię orzeczniczą dotyczącą podatku u źródła, w której sądy akcentują konieczność rzeczywistej weryfikacji statusu zagranicznych odbiorców płatności (także dla wypłacanych dywidend) oraz ekonomicznego uzasadnienia struktur holdingowych.
Okoliczności te doprowadziły zatem do zastosowania art. 22c uCIT, który wyłącza możliwość korzystania ze zwolnienia w przypadku transakcji lub struktur o charakterze sztucznym, ukierunkowanych na osiągnięcie korzyści podatkowej.
W praktyce orzeczniczej widoczne są różne podejścia do kwestii badania statusu rzeczywistego właściciela. W jednej linii orzeczniczej, akcentuje się obowiązek płatnika polegający na weryfikacji, czy odbiorca dywidendy jest jej rzeczywistym beneficjentem ekonomicznym. Podejście to zakłada, że ocena statusu beneficial owner może mieć znaczenie przy badaniu warunków zastosowania zwolnienia. Sądy wprost odwołują się do celu dyrektywy 2011/96/UE, której zadaniem jest eliminacja podwójnego opodatkowania dywidend pomiędzy spółkami z państw UE, a nie tworzenie sytuacji podwójnego nieopodatkowania. Zdaniem Sądów niedopuszczalne byłoby korzystanie z preferencji w sytuacji, gdy spółka z UE jedynie pośredniczy w przekazaniu dywidendy do podmiotu z państwa trzeciego a tym samym wypłata dywidendy nie byłaby w ogóle opodatkowana w UE (EOG). W takiej sytuacji weryfikacja przez płatnika, czy odbiorca dywidendy jest jej rzeczywistym beneficjentem, stanowi element przeciwdziałania nadużyciom prawa.
Sądy odwołują się w tym kontekście również do tzw. „wyroków duńskich” TSUE z 26 lutego 2019 r., w sprawach C-116/16 i 117/16 z których wynika, że przepisy unijne nie mogą być wykorzystywane w sposób sprzeczny z ich celem, w szczególności, gdy struktura ma charakter sztuczny. W konsekwencji płatnik powinien dochować należytej staranności i zweryfikować, czy odbiorca dywidendy jest jej rzeczywistym beneficjentem, nawet jeśli wymóg ten nie został wprost wskazany w przepisach dotyczących zwolnienia dywidendowego.
Równolegle rozwija się druga linia orzecznicza, zgodnie z którą przy stosowaniu zwolnienia dywidendowego z art. 22 ust. 4–4d uCIT nie ma podstaw do badania statusu rzeczywistego właściciela, ponieważ wymóg ten nie wynika z treści przepisów. Sądy wyjaśniają jednocześnie, że gdyby ustawodawca chciał uzależnić preferencję od statusu rzeczywistego właściciela, uczyniłby to expressis verbis — vide w art. 21 ust. 3 pkt 4 uCIT dotyczącym zwolnienia z podatku u źródła dla odsetek i należności licencyjnych, obligującym do badania statusu rzeczywistego właściciela.
Natomiast w analizowanym wyroku, WSA odwołał się wprost do tzw. małej klauzuli antyabuzywnej zawartej w art. 22c uCIT, i uznał, że przy weryfikacji możliwości zastosowania zwolnienia dywidendowego konieczne jest zbadanie rzeczywistego charakteru działalności odbiorcy dywidendy oraz jego roli w strukturze grupy. W praktyce prowadzi to do oceny, czy podmiot otrzymujący dywidendę pełni funkcję jej ekonomicznego właściciela czy też jedynie pośredniczy w przekazywaniu środków dalej.
Tym samym Sąd przyjął interpretację przepisów krajowych, wskazując, że nawet jeśli warunek statusu rzeczywistego właściciela nie wynika wprost z art. 22 ust. 4–4d uCIT, to przy badaniu możliwości zastosowania zwolnienia należy uwzględniać regulację antyabuzywną z art. 22c uCIT. W efekcie ocena, czy odbiorca dywidendy jest faktycznym beneficjentem ekonomicznym wypłacanych środków, staje się elementem weryfikacji, czy struktura nie ma charakteru sztucznego i nie została utworzona przede wszystkim w celu uzyskania preferencji podatkowej.
Autor: Michał Mika – Partner
